Kaszubskie wspomnienie | www.torun.pl

Kaszubskie wspomnienie

Miasto
Data publikacji: 10 lutego 2021
Autor: Natalia Przytarska
Na zdjęciu prezydent Michał Zaleski, prezes Jan Wyrowiński oraz marszałek Piotr Całbecki symbolicznie ściągają wstęgi z tablicy upamiętniającej Hieronima Derdowskiego

Pierwszy kaszubski poeta, pisarz i dziennikarz – Hieronim Derdowski, uhonorowany został 10 lutego 2021 r. w Toruniu. Na budynku przy ul. Świętego Ducha odsłonięto tablicę upamiętniającą zapomnianego artystę.

Hieronim Derdowski znany jest w Toruniu głównie za sprawą ulicy, która znajduje się na Bydgoskim Przedmieściu. Jest on jednak słynny na Pomorzu, a w szczególności na Kaszubach. Dzisiaj przypominamy o jego życiu i twórczości przy okazji odsłonięcia tablicy pamiątkowej ufundowanej przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego.

- Hieronim jest oczywiście postacią kultową dla Kaszubów, ale również dla Polaków - był wybitnym pisarzem i literatem oraz nie do przecenienia działaczem społecznym. Pomimo jego krótkiego życia - zmarł w wieku 50 lat na obczyźnie w Stanach Zjednoczonych - zapisał się zarówno w Toruniu, jak i na Pomorzu jako wybitny patriota. Łączył Polskę z Kaszubami, Kaszubów z Polską , o czym świadczy jego znane powiedzenie: Nie ma Kaszub bez Polonii – a bez Kaszub Polskimówił marszałek Piotr Całbecki.

Tablica z wizerunkiem Hieronima Derdowskiego umieszczona została na budynku przy ul. Świętego Ducha, gdzie poeta mieszkał i pracował nad swoimi dziełami. Wyjątkowość tego miejsca podkreślił także prezydent Torunia Michał Zaleski.

- Istnieją takie miejsca w Toruniu, które wskazują na to, że jesteśmy miastem ludzi twórczych i wyjątkowych. Tak jest również w przypadku tego budynku – mieszkał tu przecież Hieronim Derdowski, a 20 lat po jego śmierci urodził się Kazimierz Serocki, kompozytor, twórca muzyki do Krzyżaków i Potopu. Duch artystyczny miejsca przetrwał do dziś - obecnie działalność wystawienniczą prowadzi tutaj Związek Polskich Artystów Plastyków. Bardzo się cieszę, że utrwalamy ślady tych wyjątkowych postaci w naszym mieściepowiedział prezydent Torunia Michał Zaleski.

W uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej wziął udział także Prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego marszałek Jan Wyrowiński. W imieniu Zrzeszenia przyjął okolicznościowy medal w setną rocznicę odzyskania niepodległości przez Kujawy i Pomorze.

- Bardzo dziękuję Panu marszałkowi za wsparcie, Panu prezydentowi za obecność i życzliwość. Chciałbym, żebyśmy wszyscy mieli świadomość tego, że dzisiaj w Toruniu w sposób symboliczny spinamy nasze miasto z Puckiemmówił Prezes Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego marszałek Jan Wyrowiński. - My Kaszubi trwamy przy Polsce, my Kaszubi trzymamy z Bogiem!

Hieronim Derdowski urodził się 9 marca 1852 w Wielu, w powiecie chojnickim. Po ukończeniu nauki pracował w księgarni Leitgerbera w Poznaniu oraz jako nauczyciel domowy w dworkach szlacheckich na Kujawach i Kaszubach. Przebywając na tych terenach zaobserwował stopniowe nasilanie się procesów germanizacyjnych. Postanowił wówczas poświęcić część swojej działalności na wzbudzaniu świadomości narodowej. Chęć studiowania na uniwersytecie paryskim powiodła go do Francji, gdzie spędził prawie dwa lata.

Przygoda Derdowskiego z Toruniem rozpoczęła się po jego powrocie z Paryża. Jak czytamy w „O życiu i twórczości Hieronima Derdowskiego”:

- Powiedziano i napisano już nieraz, że najlepsze, najbardziej twórcze dla literatury kaszubskiej lata (pięć, a może sześć ledwie) H. Derdowski przeżył w Toruniu.

Pracował w naszym mieście jako dziennikarz Gazety Toruńskiej i tu, w 1880 roku wydał swoje najważniejsze dzieło „O Panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł”. Poemat epicki napisany po kaszubsku uważany za ludową epopeję, przyniósł mu i Kaszubom sławę w kraju i na świecie. 

Z powodu szykan władz pruskich wyemigrował w 1885 do Stanów Zjednoczonych, gdzie w środowiskach polonijnych prowadził działalność społeczną i dziennikarską. W Detroit redagował „Gazetę Narodową” i „Pielgrzyma Polskiego”, zaś w Winonie od 1886 „Wiarusa”. Warto również wspomnieć, że Derdowski jest autorem słów do hymnu kaszubskiego.

Fot. Sławomir Kowalski

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu budynek Szkoły Podstawowej nr 14
    Koronawirus, Miasto
    Szczepienie podczas sobotnich zakupów czy podczas niedzielnego spaceru? W Toruniu to możliwe! W każdy weekend lipca.
  • Kwiaty i flagi biało-czerwone pod obeliskiem Ku czci Żołnierzy Armii Krajowej na placu Rapackiego
    Miasto
    1 sierpnia 2020 roku w Toruniu odbędą się obchody 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.
  • budynek Muzeum Twierdzy Toruń
    Inwestycje, Miasto
    Adaptacja budynku Koszar Bramy Chełmińskiej na cele muzealne Muzeum Twierdzy Toruń znalazła się w II etapie konkursu TOP Inwestycje Komunalne 2021 Portalu Samorządowego. O nagrodach w osobnych głosowaniach zdecyduje jury oraz internauci.
  • Ciemne chmury wiszące nad drogą
    Miasto
    We środę 28 lipca 2021 r. na terenie Torunia i powiatu toruńskiego prognozowane są burze, porywiste wiatry, a nawet grad.
  • grafika zachęcająca do szczepień
    Miasto
    Torunianie powyżej 65. roku życia mogą skorzystać z darmowych szczepień przeciwko pneumokokom. Miasto przystąpiło do wojewódzkiego programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród osób dorosłych.
  • Na zdjęciu uśmiechnięty mężczyzna jest szczepiony i pokazuje kciuka w górę
    Koronawirus, Miasto
    Już nie tylko w weekend można przyjąć dawkę szczepionki przeciw COVID-19 w Toruniu bez wcześniejszej rejestracji. Od 24 lipca 2021 r. zaszczepimy się od ręki także w dni powszednie.
  • Były spektakularne skoki i triki, freestylowa bitwa, i rekordy na pumptracku, a wszystko przy dużym wsparciu toruńskiej publiczności. II Amatorskie Mistrzostwa Torunia w jeździe na hulajnogach, rolkach, deskorolkach i rowerach rozegrano 24 lipca 2021 r. na pumptrack'u na Rubinkowie.
  • Spektakularne skoki do wody, kursy nurkowania, aquafitness, turnieje w badmintona, boule i siatkówkę plażową - to tylko część atrakcji, z których mogli skorzystać 23 lipca 2021 r. uczestnicy All Day Beach Party na basenach letnich przy Campingu Tramp przy ul. Kujawskiej.
  • W Toruniu w ciągu ostatniego tygodnia (19-25 lipca 2021 r.) potwierdzono 2 przypadki zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nie zanotowano zgonów w wyniku tej choroby w naszym mieście.
  • Poniedziałek, 26 lipca 2021 r. jest ostatnim dniem, w którym można składać wnioski o dowód osobisty w formie dokumentu elektronicznego. Od 27 lipca 2021 r. usługa na stronie www.gov.pl zostanie wyłączona, zarówno dla osób dorosłych, jak i małoletnich.
  • W weekend 24-25 lipca 2021 roku z możliwości szczepień bez rejestracji w dwóch lokalizacjach w Toruniu skorzystały 623 osoby.
  • Kościół pw. św. Jakuba został podniesiony do rangi sanktuarium – uroczystości z tej okazji odbyły się w dniu 25 lipca 2021 r.
  • Po niedawnej wizycie w Toruniu niemieckich dziennikarzy, na portalu podróżniczym 1001 Reiseträume ukazał się artykuł poświęcony corocznemu festiwalowy światła Bella Skyway Festiwal.
  • Kolejny pracowity weekend na moście drogowym Piłsudskiego. Przypominamy, w piątek 23 lipca o godzinie 22:00 most zostanie zamknięty dla aut. Dla ruchu zostanie otwarty w poniedziałek 26 lipca o godz. 5:00.