www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Miasto
    Wiele organizacji, firm a także osób prywatnych wspomaga miasto, Szpital Miejski w Toruniu oraz inne miejskie instytucje w walce z epidemią koronawirusa.
  • Miasto
    Rozszerza się lista placówek medycznych w województwie kujawsko-pomorskim, w których konieczne stało się zamknięcie lub ograniczenie działalności oddziałów i poradni przyszpitalnych z powodu koronawirusa.
  • Miasto
    Koronawirusa SARS-CoV-19 potwierdzono u 68 osób z terenu Torunia i powiatu toruńskiej. W kwarantannie domowej przebywa prawie 700 osób, a w miejscach kwarantanny zbiorowej 25 osób. W związku z przypadkami zarażenia u pacjentów i personelu Specjalistycznego Szpitala Miejskiego trzy oddziały placówki pozostają wyłączone.
  • Miasto
    Maseczki ochronne z Toruńskim Zakładów Materiałów Opatrunkowych trafią do Torunia.
  • Drogi, MZK
    Służby komunalne rozpoczynają od czwartku dezynfekcję przystanków i wiat na terenie Torunia.
  • Biznes, Miasto
    Nawet 670 tys. polskich firm skorzysta z Tarczy Finansowej - nowego programu skierowanego do przedsiębiorstw, które ucierpiały wskutek pandemii koronawirusa. Do mikrofirm, MŚP i dużych przedsiębiorstw trafi prawie 100 mld złotych – z czego nawet 60 mld zł jako środki bezzwrotne. Za realizację programu, który jest częścią rządowej Tarczy...
  • Tym razem w ramach akcji „Zostań w domu, ćwicz z nami” zestaw ćwiczeń przygotowała Energa KTS Toruń.
  • W ramach akcji #wolnezasoby Fabryka Cukiernicza "Kopernik" wspiera personel oraz pacjentów toruńskich szpitali i Domu Pomocy Społecznej podczas epidemii.
  • Rządowa Tarcza Antykryzysowa została uzupełniona o kolejne rozwiązania wspierające przedsiębiorców walczących ze skutkami wstrzymania lub ograniczenia działalności gospodarczej.
  • Przed izbą przyjęć Specjalistycznego Szpitala Miejskiego rozpoczęto rozstawianie namiotów. To w nich będzie się odbywała wstępna selekcja, umożliwiająca oddzielenie pacjentów z podejrzeniem zarażenia koronawirusem od pozostałych.
  • To kolejne działanie mające na celu ograniczenie negatywnych skutków pandemii na gospodarkę. Jest kierowane do małych i średnich przedsiębiorców. Środki przeznaczone na ten cel to 400 milionów złotych. Nabór wniosków ruszy z końcem kwietnia. Jak zapowiadają twórcy nowego funduszu pożyczkowego: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz...
  • Ministerstwo Rozwoju przedstawiło dziś (7 kwietnia) nowe propozycje rozwiązań dedykowanych przedsiębiorcom.
  • Ulica Bażyńskich na odcinku od Batorego do ul. Wojska Polskiego, na wysokości Szpitala Miejskiego, została zamknięta dla ruchu.
  • Fundacja na Rzecz Hematologii i Medycyny Regeneracyjnej prowadzi zbiórkę pieniędzy na zakup maseczek, przyłbic, kombinezonów i środków dezynfekcyjnych dla Oddziału Hematologii w Specjalistycznym Szpitalu Miejskim.