Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Prezydent Michał Zaleski wręcza list gratulacyjny odchodzącemu komendantowi Centrum szkolenia Wojsk Obrony Terytorialnej płk. Krzysztofowi Leszczyńskiemu
    Miasto
    W dniu 29 lipca 2021 roku prezydent Michał Zaleski pożegnał odchodzącego ze stanowiska Komendanta Centrum Szkolenia Wojsk Obrony Terytorialnej w Toruniu płk Krzysztofa Leszczyńskiego.
  • Na zdjęciu żółto-niebieski tramwaj stoi na przystanku
    Miasto, MZK
    Od niedzieli 1 sierpnia 2021 r. na Szosę Lubicką wracają tramwaje linii nr 1 i 1N. W związku z tym, zastępcza komunikacja autobusowa na odcinku od al. Solidarności do pętli „Olimpijska” (autobusy linii nr 51 i 51N) oraz tramwajowa na odcinku od Alei Solidarności do pętli „Uniwersytet” (tramwaj linii nr 8 i 8N) zostaje zawieszona. Komunikacja...
  • fontanna flisaka, w tle Dwór Artusa
    Kultura, Miasto
    Wydarzenia związane z 77. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego, kolejne imprezy Artus Festivalu, nowy seans w Planetarium, a dla miłośników sportu Wielka Koszykarska Feta u Kopernika – tak zapowiada się toruński weekend wyznaczający połowę wakacji.
  • Na zdjęciu żółta kamienica - siedziba Centrum Wsparcia Biznesu
    Biznes, Miasto
    Od 2 do 31 sierpnia 2021 r. zawieszone zostają konsultacje związane z zakładaniem działalności gospodarczej.
  • Prezydent Zaleski węcza list gratulacyjny i kwiaty Jolancie Swinarskiej
    Miasto
    Na emeryturę odchodzi z Urzędu Miasta Torunia duża grupa długoletnich pracowników. 29 lipca 2021 r. pożegnał ich prezydent Torunia Michał Zaleski.
  • baner koncertu chopinowskiego
    Kultura, Miasto
    Muzyka Chopina zabrzmi 1 sierpnia 2021 r. z okazji 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. To nie jedyny przygotowany przez Toruńską Orkiestrę Symfoniczną na ten weekend akcent trwającego całe lato Międzynarodowego Festiwalu „Nova Muzyka i Architektura”.
  • Odurzeni sukcesem Kasi Zillmann na Igrzyskach Olimpijskich w Tokio gotowi jesteśmy na kolejne wyzwania! 28 sierpnia 2021 r. zapraszamy na bicie Rekordu Guinnessa w 24-godzinnej jeździe na ergometrze wioślarskim.
  • Dla upamiętnienia 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 2021 r. o godz. 17.00 w Toruniu zabrzmią syreny.
  • Siedmiokrotni Mistrzowie Polski seniorów w tańcu na lodzie, Natalia Kaliszek i Maksym Spodyriev oraz popularny aktor Piotr Głowacki zachęcają do korzystania z toruńskiej komunikacji miejskiej. To druga edycja kampanii społecznej „Podróżuj razem z nami”.
  • Przypominamy, że do 30 listopada 2021 r. złożyć można wniosek o 300+ na wyprawkę szkolną dla ucznia. Zrobić to można wyłącznie elektronicznie.
  • Od 9 sierpnia do 12 października 2021 r. zostanie przeprowadzona na terenie miasta Torunia kwalifikacja wojskowa zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 stycznia 2021 r. w sprawie przeprowadzenia kwalifikacji wojskowej w 2021 r.
  • Prawie stu zawodników i zawodniczek wzięło udział w 18. edycji Mistrzostw Polski w Rzutach Nietypowych, które odbyły się 24 czerwca 2021 r. na toruńskim Stadionie Miejskim im. Grzegorza Duneckiego. Imponująca była nie tylko frekwencja, ale i wyniki.
  • To będzie już V edycja wielkiego koszykarskiego święta, które od 2017 roku gości na toruńskich Błoniach Nadwiślańskich. 31 lipca i 1 sierpnia Toruń będzie miastem koszykówki.
  • Polskie wioślarki zdobyły pierwszy medal dla Polski na igrzyskach olimpijskich w Tokio. W składzie czwórki podwójnej jest torunianka Kasia Zillmann.