www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Miasto
    Ruszył nabór wniosków do udziału w programie pn. „Mieszkania na wynajem dla osób starszych i niepełnosprawnych”. Dokumenty można składać od 24 stycznia do 14 lutego 2020 r. w Biurze Mieszkalnictwa przy ul. Legionów 220.
  • Kultura, Miasto
    Białe wakacje tuż, tuż, a my rozpoczynamy je jeszcze wcześniej - przed nami impreza “Ferie na start!”. Oprócz zabawy na lodzie w ten weekend witamy Chiński Nowy Rok w Ratuszu Staromiejskim, słuchamy Alicji Majewskiej w Jordankach oraz Freygish Orchestry w Dworze Artusa. Osobom o mocnych nerwach polecamy natomiast nocne zwiedzanie Zamku...
  • Kultura, Miasto, Sport
    Od 27 stycznia do 9 lutego 2020 r. przypadają ferie zimowe w województwie kujawsko-pomorskim. Na dzieci, spędzające ten czas w Toruniu, czeka wiele atrakcji sportowych, kulturalnych oraz edukacyjnych.
  • Biznes, Miasto
    Budynek biurowy wraz z halą magazynową i warsztatem firmy Rollstick powstanie w Strefie Inwestycyjno-Logistycznej „Toruń-Wschód”. To inwestor, który kupił pierwszą działkę przeznaczoną dla małych i średnich przedsiębiorstw w rejonie ulicy Przelot w sąsiedztwie węzła autostradowego.
  • Drogi, Miasto, MZK
    Miejski Zakład Komunikacji w Toruniu uruchomił dostępną dla klientów indywidualnych, samoobsługową stację paliw. Z okazji otwarcia na klientów czekają niespodzianki - atrakcyjne ceny paliwa, upominki, a na najszybszych - karty podarunkowe na kolejne tankowanie..
  • Drogi, Inwestycje
    W związku z budową kanalizacji od 27 stycznia br. zostanie wprowadzone ograniczenie ruchu na ul. Szosa Chełmińska.
  • Cztery dni uroczystych wydarzeń i tysiące mieszkańców biorących w nich udział – tak najkrócej można podsumować inaugurację obchodów 100. rocznicy powrotu Torunia do wolnej Polski.
  • W Ratuszu Staromiejskim w Toruniu 24 stycznia 2020 r. odbyła się uroczystość wręczenia Medali za Długoletnie Pożycie Małżeńskie.
  • Trwa przebudowa ulicy Srebrzystej w Kaszczorku. W najbliższych dniach ulica zostanie oddana do ruchu.
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaprasza do projektu edukacyjnego „Projekt z ZUS” skierowanego do uczniów szkół podstawowych.
  • W najbliższą sobotę 25 stycznia 2020 r. w Arenie Toruń odbędzie się II Ogólnopolski Halowy Mityng Lekkoatletyczny U-14 i U-16 pamięci Ireny Szewińskiej. Organizatorem imprezy jest Miejski Klub Lekkoatletyczny.
  • Nowa aplikacja, dzięki której mieszkańcy mogą zgłaszać problemy i usterki pojawiające się w przestrzeni miejskiej - "Dbam o miasto" ruszyła 14 stycznia 2020 r.
  • Maria Skrzypek toruńska radna, lekarz-kardiolog związana ze szpitalem miejskim, zaangażowana w działalność opozycyjną w latach 80. zmarła w wieku 84 lat.
  • Na zadaszonym lodowisku sezonowym przy ul. Na Skarpie odbędzie się inauguracja zimowych ferii w Toruniu. Na wydarzenie pn. „Ferie na start” zapraszamy w piątek 24 stycznia 2020 r.