Toruński flisak | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Autobus linii nr 32
    MZK
    Od soboty 1 października 2022 r. zmieniony zostanie rozkład jazdy linii autobusowej nr 32 - informuje MZK w Toruniu.
  • Drogi, Miasto
    Zakończona w tym roku rozbudowa mostu drogowego im. marsz. Józefa Piłsudskiego zajęła pierwsze miejsce w Ogólnopolskim Konkursie Modernizacja Roku & Budowa XXI wieku! Rozstrzygnięcia poznaliśmy podczas uroczystej gali, która odbyła się na Zamku Królewskim w Warszawie. Wręczenie statuetek w kategorii Drogi i obiekty mostowe. Toruń reprezentował...
  • Miasto, Sport
    Trwa ostatnie odliczanie przed SGP i SGP2 na toruńskiej Motoarenie. Kibice wybierający się na wydarzenie mogą już pobierać informatory przygotowane w wersji polskiej i angielskiej.
  • Grafika informuje o obchodach Światowego Dnia Serca
    Miasto
    29 września obchodzony jest Światowy Dzień Serca. Jest to okazja, aby podnosić świadomość społeczną w zakresie chorób układu krążenia, które stanowią największe wzywanie współczesnego zdrowia publicznego.
  • Na zdjęciu: teren zieleni w centrum Torunia, drewniane leżaki na trawniku
    Eko, Miasto
    Pomóż Klimatowi! Pod tym hasłem odbędą się konsultacje społeczne dotyczące tworzenia Planu Adaptacji do Zmian Klimatu dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego Torunia.
  • Na zdjęciu: przedstawiciel firmy Swimer, który opowiada o jej działalności
    Biznes, Miasto
    Przedsiębiorstwo Swimer, które produkuje m.in. zbiorniki do magazynowania i dystrybucji płynów i paliw, jest bohaterem kolejnego odcinka cyklu filmowego „Tak się robi biznes w Toruniu”, realizowanego przez Centrum Wsparcia Biznesu w Toruniu.
  • Od 1 października 2022 r. wchodzi w życie obowiązkowa opłata za oświetlenie w godzinach 17:00-20:00 na wszystkich obiektach typu orlik nadzorowanych przez MOSiR. Opłata dotyczy klubów, szkółek i grup zorganizowanych.
  • W IV Międzyszkolnym Mityngu Lekkoatletycznym „Ku Wolności” organizowanym przez SP nr 35 w dniu 30 września 2022 r. wezmą udział uczniowie z 5 toruńskich szkół, w tym uczniowie z Ukrainy.
  • Od listopada 2021 r. trwa budowa dwóch parkingów P&R w Toruniu. Na każdym z obiektów widoczne jest już znaczne zaawansowanie robót.
  • Pod obeliskiem upamiętniającym konspiratorów Okręgu Pomorskiego ZWZ–AK odbyły się 27 września 2022 r. obchody Dnia Polskiego Państwa Podziemnego w Toruniu.
  • Pod obeliskiem upamiętniającym konspiratorów Okręgu Pomorskiego ZWZ–AK odbyły się 27 września 2022 r. obchody Dnia Polskiego Państwa Podziemnego w Toruniu. Uroczystości na pl. św. Katarzyny jak co roku zgromadziły liczne grono kombatantów, żołnierzy Garnizonu Toruń, przedstawicieli samorządu terytorialnego i Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej...
  • Najmłodsi torunianie rywalizowali o sportowe laury w ramach Igrzysk Przedszkolaków. Wydarzenie odbyło się 27 września w Arenie Toruń.
  • Ponad 700 kandydatów i kandydatek z kilkudziesięciu krajów, w tym 128 osób w ramach programu Erasmus+, rozpocznie swoją przygodę z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Z myślą o nich Dział Międzynarodowych Partnerstw i Mobilności Edukacyjnej oraz Dział Rekrutacji i Spraw Studenckich przygotowały Tydzień Orientacyjny.
  • W związku z zawodami żużlowymi SGP i SGP2 w dniach 30 września i 1 października 2022 r. (piątek i sobota) uruchomione zostaną dodatkowe kursy tramwajów.