www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Kultura, Miasto
    Wiosna w kalendarzu i w plenerze - czas ruszyć z domu. Na weekend w Toruniu polecamy m.in. lekkoatletyczne mistrzostwa świata mastersów w Arenie Toruń, Afryka Reggae Festival w Od Nowie, Moscow City Ballet na Jordankach, Wiosenną Rowerową Masę Krytyczną i Powitanie Wiosny na Barbarce.
  • Miasto, Sport
    8. Halowe Mistrzostwa Świata w Lekkiej Atletyce Masters potrwają do 30 marca 2019 r. O medale walczy 4350 zawodników z 88 krajów.
  • Miasto
    Firma BIKEU Sp. z o.o. została wybrana w przetargu na operatora Toruńskiego Roweru Miejskiego. Miejski Zarząd Dróg dokonał wyboru nowego operatora spośród dwóch oferentów, którzy po wczorajszym wyroku Krajowej Izby Odwoławczej pozostali w grze. - Na tym etapie postępowania, wykonawcom służy odwołanie do KIO. Mają na to 10 od dzisiejszego wyboru -...
  • Inwestycje, Miasto
    W perspektywie finansowej 2014-2020 Gmina Miasta Toruń podpisała już 122 umowy o dofinansowanie na łączną kwotę ponad 647 mln zł.
  • Miasto
    21 marca 2019 r. prezydent Michał Zaleski spotkał się z mieszkańcami osiedla Jakubskie-Mokre. Dziesiąte z kolei spotkanie prezydenta z torunianami zamieszkującymi poszczególne osiedla odbyło się w Szkole Podstawowej nr 10 przy ul. Bażyńskich 30/36.
  • Kultura, Miasto
    23 marca 2019 r. w teatrze Baj Pomorski prezydent Torunia Michał Zaleski nagrodził czworo pracowników teatru oraz wręczył listy gratulacyjne dyrektorom teatrów, instytucji oraz placówek oświatowych prowadzących zajęcia teatralne.
  • Od dnia 5 marca 2019 r. godz. 8:00 zmienia się organizacja przystanku autobusowego „Lipnowska”.
  • Konsorcjum szczecińsko-gdańskie zaprojektuje most tymczasowy w Toruniu. Wielkim krokami zbliża się remont mostu J. Piłsudskiego. Jak już informowaliśmy, będzie on podzielony na dwa etapy. W I etapie (realizacja II połowa 2019 roku)  planuje się rozbudowę półek przeprawy (na nich znajdują się ciągi piesze i rowerowe). W tym czasie  ruch na jezdni...
  • W sobotę 23 marca 2019 r. zapraszamy wszystkich do wzięcia udziału we Wiosennej Rowerowej Masie Krytycznej.
  • 25 marca 2019 roku od godz. 21:10 tramwaje linii 1N będą kurowały objazdem przez ul. Broniewskiego, Reja, Bydgoską oraz plac Rapackiego.
  • Uczniowie Szkoły Podstawowej nr 28 zwyciężyli w wojewódzkim finale turnieju „Jestem sprawny, sprawny miś”, który odbył się 18 marca 2019 roku w Bydgoszczy w hali Łuczniczka.
  • 23 marca 2019 roku odbyła się Gala Żeglarska Toruńskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego, podczas której wręczono nagrody dzieciom i młodzieży za sukcesy w sezonie 2018. TOZŻ zrzesza 29 klubów i sekcji żeglarskich z Torunia, Grudziądza, Wąbrzeźna, Chełmna, Chełmży i Brodnicy. Siedziba związku znajduje się w Przystani Toruń, która jest bazą dla...
  • 21 marca 2019 roku Krajowa Izba Odwoławcza ostatecznie potwierdziła zasadność działań MZD w zakresie odrzucenia oferty Konsorcjum: WIM System Sp. z o.o. i Arkus&Romet Group Sp. z o.o. w przetargu na prowadzenie Toruńskiego Roweru Miejskiego.
  • W poniedziałek, 25 marca 2019 roku rusza budowa pierwszego z pięciu parkingów, które powstaną w sąsiedztwie nowo budowanej siedziby Sądu Rejonowego. Parking pomieści 50 aut i powstanie przy ul. Wały gen. Sikorskiego, na odcinku od ronda ZNP do ul. Gregorkiewicza.