Toruński flisak | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu osoby patrzą przez mikroskop
    Kultura, Miasto
    4 czerwca 2022 r. przed Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy odbędzie się piknik popularnonaukowy "Naukowa Petarda" - wydarzenie poświęcone odnawialnym źródłom energii. Dla uczestników będą dostępne eksperymenty, gry planszowe oraz wiele kreatywnych zabaw.
  • Na zdjęciu: dwie osady ósemek wioślarskich na Wiśle
    Miasto, Sport
    W sobotę 21 maja 2022 r. już po raz piąty w Toruniu zagoszczą regaty ósemek wioślarskich.
  • Na zdjęciu, Adam Obidowski z Grupy PTH siedzi w srebnym samochodzie
    Biznes, Miasto
    W Toruniu działa 41 stacji ładowania aut elektrycznych, pojawiły się już pierwsze ładowarki pantografowe dla MZK, a 6 zeroemisyjnych autobusów wkrótce wyjedzie na ulice miasta. Branża elektromobilności rośnie z każdym rokiem. Centrum Wsparcia Biznesu w kolejnym odcinku cyklu filmowego „Tak się robi biznes w Toruniu” przedstawia grupę motoryzacyjną...
  • Miasto, MZK
    Toruński most drogowy walczy o nagrodę w Ogólnopolskim Konkursie Budowlanym „Modernizacja Roku & Budowa XXI w.” Głosowanie trwa do 20 maja 2022 r.
  • Grafika Póki Polska żyje w nas
    Kultura, Miasto
    Toruńska Orkiestra Symfoniczna zaprasza na nowy projekt "Póki Polska żyje w nas" łączący w sobie muzykę, historię i literaturę. Wydarzeniu przyświeca idea ukazania i promocji polskiego dziedzictwa muzycznego z pomocą odniesień do literatury i historii regionu, jak i całego kraju. Między 19 maja a 4 czerwca odbędą się dwa koncerty symfoniczne,...
  • na zdjęciu: zabytkowy mercedes
    Miasto
    Podczas Ogólnopolskiego Zlotu Mercedes-Benz 2022 zobaczyć było można zarówno 70-letnie unikatowe zabytki motoryzacji, jak i zupełnie nowe auta. W 2023 r. odbędzie się kolejna edycja tego wielkiego zlotu „gwiazd” w Grodzie Kopernika.
  • Zawodnicy pit bike po pierwsze punkty w tym sezonie przyjadą do Torunia. 22 maja 2022 r. na torze Awix Racing Arenie przy ulicy Pera Jonssona 7 rozegrana zostanie pierwsza runda „Dobre Sklepy Motocyklowe Pucharu Polski Pit Bike SM”.
  • Przed nami Międzynarodowy Festiwal Teatralny Kontakt 2022, czyli spotkanie najważniejszych premier zza wschodniej i zachodniej granicy, które pełni rolę polskiego okna na teatr europejski i światowy. Wydarzenie odbędzie się w Toruniu w dniach od 21 maja do 12 czerwca 2022 r.
  • 18 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Muzeów. Z tej okazji życzenia toruńskim muzealnikom składa prezydent Michał Zaleski.
  • W niedzielny poranek 22 maja 2022 r. zapraszamy miłośników ptaków na spacer ornitologiczny po Parku Miejskim Na Bydgoskim Przedmieściu.
  • 21 maja 2022 r. wprowadzone zostaną zmiany w organizacji ruchu drogowego w rejonie pl. NOT. Od 18 maja inaczej będzie funkcjonowała komunikacja miejska. Kolejne zmiany czekają nas 4 czerwca br. na rondzie Czadcy.
  • Pomieszczenia Motoareny zostaną dostosowane do stacjonarnego treningu kolarskiego – Gmina Miasta Toruń otrzymała dofinansowanie na ten cel.
  • 13 maja 2022 r. w Przedszkolu Miejskim nr 5 im. Juliana Tuwima w Toruniu odbyło się uroczyste zakończenie I Międzyprzedszkolnego Turnieju Języka Angielskiego "Mali Angliści".
  • W nocy z wtorku na środę na czwartek 18 maja 2022 r. na terenie Torunia i powiatu mogą wystąpić przymrozki do - 3 stopni Celsjusza.