Toruński flisak | www.torun.pl

Turystyka

Toruński flisak

Ze względu na swoje położenie nad Wisłą, przygraniczny charakter i kontakty z licznymi miastami naszego kontynentu Toruń od początku swego istnienia w XIII wieku odgrywał ważną rolę w handlu europejskim. Częścią handlowego profilu miasta jest tradycja flisacza.

Pomnik toruńskiego Flisaka

Do dziś o związanej z Toruniem tradycji flisackiej przypomina jedna z najsłynniejszych legend toruńskich o flisaku grającym na skrzypcach, któremu udało się w trakcie plagi żab wyprowadzić tysiące płazów z miasta. Na cześć tego bohatera w 1914 r. w Toruniu powstał pomnik flisaka. Obecnie pomnik-fontanna toruńskiego flisaka otoczonego gromadą żab stoi przy południowo-zachodnim narożniku Ratusza Staromiejskiego.

Toruń - historyczne centrum flisu polskiego
Toruń w średniowieczu doskonale spełniał rolę miasta składowego. Aktywna wymiana z europejskimi miastami hanzeatyckimi zapewniała dostawy do miasta towarów zamorskich, które docierały tutaj głównie Wisłą z Gdańska. Polscy kupcy natomiast dostarczali do Torunia głównie drewno, zboże i skóry. Dzięki uzyskaniu przez miasto w XIV wieku prawa składowego kupcy wykładali swoje towary w Toruniu przez 5 dni. Z czasem przywilej ten przejął Gdańsk, ale i tak Toruń nadal dobrze pełnił rolę pośrednika w handlu towarami spławianymi Wisłą z południowej części Polski. Znaczenie miasta wynikało z tego, że posiadało ono strategiczną przeprawę mostową przez Wisłę oraz z tego, że znajdowało się na szlaku wodnym sięgającym nawet Włodzimierza Wołyńskiego.

Tradycje flisackie były związane są z handlowym charakterem miasta. Pierwotnie flis oznaczał uprawianie żeglugi śródlądowej na statkach i łodziach. Toteż flisakami byli kupcy korzystający z tych środków transportu. Równolegle z tradycją flisaczą rozwijał się w Toruniu spływ drewna powiązanego w tratwy. Była to tzw. orylka, a ludzi zajmujących się nią nazywano orylami. Spław drewna bezpośrednio na rzece był na tyle ważną dziedziną handlu krzyżackiego, polskiego i pruskiego, że utrzymał się w naszym mieście aż do czasów II wojny światowej.

Ilość drewna, jaka przechodziła w pobliżu miasta przez Wisłę, była olbrzymia. W 1903 r. wybudowano na toruńskim wiślanym nabrzeżu port do przeładunku i przechowywania drewna o powierzchni 66 ha (można było w nim przechować 110 tys. m sześc. drewna). Drewno spławiane przez flisaków było transportowane w różnych czasach w kierunku północnym lub zachodnim. Docierało więc nie tylko do Gdańska, gdyż w XIX wieku po wybudowaniu Kanału Bydgoskiego Toruń stał się częścią pruskiego systemu wodnego, który pozwalał na spławianie drewna do Szczecina, a potem do Berlina. Ocenia się, że flisaczy transport drewna Wisłą przez Toruń osiągnął największy poziom w latach 1910-1912 oraz podczas I wojny światowej.

Ze względu na to, że od 1826 r. w Toruniu działał główny urząd celny, flisacy musieli zatrzymywać się w mieście w oczekiwaniu na przyjęcie i oclenie swojego towaru. To zdecydowało o krystalizowaniu się w obrębie miasta folkloru flisackiego. Flisacy stali się licznymi i widocznymi gośćmi miasta, które było metą ich długiej, rzecznej wędrówki z terenów zaboru rosyjskiego i austriackiego. Drewno dostarczone przez flisaków z tych ziem do toruńskiego portu drzewnego było przejmowane przez tutejszych flisaków. Docierało ono do Torunia z rejonów położonych nie tylko nad Wisłą, ale także Bugiem, Narwią, Drwęcą, Sanem czy małą Tanwią w Małopolsce, nad którą położona była wieś Ulanów słynąca z dostarczania najlepszych flisaków polskich, zwłaszcza zaś przywódców drużyn flisaczych.

Parający się flisem podtoruńscy wodniacy najczęściej mieszkali w pobliskiej Złotorii i Kaszczorku. Obie te wioski leżały w pobliżu ujścia Drwęcy do Wisły i to decydowało o ich roli w handlu flisaczym (w Złotorii cło pobierano w komorze celnej już w XIV wieku). Toruńscy flisacy mieszkali głównie w nadwiślańskiej osadzie Rybaki.

Spływ drewna na długim dystansie był wielką sztuką. Flisacy łączyli 8-12 pni drewna w tzw. tablice lub tafle. Ich szerokość dostosowywano do rzeki, po której tablice miały płynąć. Wiślane tablice osiągały 5-10 m szerokości. Łączyły je poprzeczne bale zwane klistrami. Szereg połączonych tablic (tzw. pas) mógł mieć nawet 120 m długości. Wisła pozwalała na łączenie pasów wszerz i dlatego na rzece mogły pojawiać się olbrzymie zestawy pasów o szerokości nawet 60 m. Na czele pasa znajdowała się głowa, ostatnią tratwę nazywano colem. Spławiane drewno było ogólnie nazywane lasem. Toruń natomiast był dla wielu flisaków palem, czyli miejscem docelowym spływu. Szefa jednego transportu nazywano retmanem, który dowodził grupą flisaków. Ze względu na to, że flis jednego transportu drewna trwał niejednokrotnie bardzo długo, flisacy budowali na swoich pasach słomiane zadaszenia i budki noclegowe. Flis mógł odbywać się od wczesnej wiosny, kiedy Wisła uwalniała się od zimowej kry, a kończył późną jesienią.

Do toruńskiej tradycji flisaczej należał zasłużony odpoczynek w mieście Kopernika załóg po kilkutygodniowym pobycie na rzece. W Toruniu odbywały się z reguły ceremonie pasowania młodych fryców na prawdziwych flisaków. Miejscem ich tradycyjnych spotkań była nieistniejąca flisacka gospoda „Pod Turkiem” na Rynku Staromiejskim. Od momentu wybudowania na toruńskim rynku w 1853 r. pomnika Mikołaja Kopernika, stał się on ulubionym miejscem spotkań i wypoczynku flisaków.

 


Mikołaj Kopernik
Toruński gotyk
Toruńskie pierniki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika
Krzyżacy - założyciele Torunia
Toruński Flisak
Toruński anioł
Wiślana panorama Torunia

Pomnik: Toruński Flisak

Najczęściej czytane aktualności

  • historyczny autobus, popularnie zwany ogórkiem
    MZK
    Sto trzydzieści lat temu, 16 maja 1891 r., na ulice Torunia wyjechał pierwszy konny tramwaj. Z tej okazji w sobotę, 15 maja 2021 r. przy Łuku Cezara na pl. Rapackiego otwarta została wystawa prezentująca trzynaście dekad komunikacji miejskiej w naszym mieście.
  • start ósemek w maratonie
    Sport
    W sobotę, 15 maja 2021 r. odbył się Maraton Wioślarski z Torunia do Bydgoszczy. Wzięło w nim udział dwanaście ósemek.
  • pokazy strzelania z łuku
    Kultura, Miasto
    Turniej łuczniczy, pokazy walk rycerskich, warsztaty tańca średniowiecznego, konkursy, atrakcje dla dzieci – to tylko niektóre atrakcje festynu z okazji Dnia Hanzy, który odbył się 15 maja 2021 r. w Fosie Zamkowej. Wydarzenie było częścią inauguracji sezonu turystycznego w Toruniu.
  • Dzieci z PM nr 13 z upominkami od WGK
    Eko
    Dzieci z Przedszkola Miejskiego nr 13 wzięły udział w inicjatywie zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Przez trzy dni zbierały śmieci, które następnie zostały poddane recyklingowi w profesjonalnym zakładzie przetwarzania. Akcja podsumowana została 13 maja 2021 r.
  • Na zdjęciu widać żłóto-niebieski tramwaj
    Miasto, MZK
    W związku z koniecznością wyłączenia sieci trakcyjnej w ul. Broniewskiego na odcinku od ul. Sienkiewicza do Reja, od nocy 17/18.05 do nocy 20/21.05 2021 r. wstrzymane zostanie kursowanie tramwajów linii nocnych 1N i 3N.
  • Na zdjęciu widać dwóch żołnierzy biegnących z bronią po terenie poligonu
    Miasto
    Od 14 do 21 maja 2021 roku na toruńskim poligonie odbywają się ćwiczenia, podczas których będą wykonywane strzały artyleryjskie.
  • W najbliższy poniedziałek 17 maja 2021 r. rusza rejestracja na szczepienia osób, które ukończyły 16 i 17 rok życia.
  • Kolejna inwestycja sektora magazynowo-biurowego w Toruniu. Już w lipcu 2021 ruszy budowa drugiej części kompleksu „Forteczna Park” w przemysłowej części tzw. Osiedla JAR – informuje Centrum Wsparcia Biznesu w Toruniu.
  • Wiosenna pogoda sprzyja spacerom na Bulwarze Fildadelfijskim. Skutkuje to także znacznym zwiększeniem ilości odpadów w koszach. By nie dopuścić do ich przepełnienia, będzie ich więcej i będą częściej opróżniane.
  • W szeregi toruńskiej policji wstąpiło 11 nowych funkcjonariuszy – w dniu 13 maja 2021 r. złożyli uroczyste ślubowanie.
  • Szkoła bogata w historie i aż 75-letnią tradycję w kształtowaniu młodych ludzi w zawodzie. Daje możliwości zdobycia obszernego praktycznego doświadczenia. Poniżej tegoroczna oferta Szkoły Gastronomiczno-Hotelarskiej w Toruniu.
  • Wyższe środki na dotacje sportowe o kwotę 495.000 zł - Rada Miasta Torunia podczas 30. sesji przyjęła zmiany w budżecie miasta na rok 2021.
  • W Toruniu w ciągu ostatniej doby potwierdzono 10 przypadków zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Trzy osoby zmarły w wyniku chorób współistniejących z COVID-19.
  • Miasto Toruń zdobyło 1. miejsce jako samorządowy Lider Komunikacji i Promocji w obszarze komunikacji pandemicznej - za całość komunikacji z mieszkańcami podczas pandemii.