Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Wylewanie asfaltu na moście Piłsudskiego
    Drogi, Inwestycje, Miasto
    Przed nami betonowanie i asfaltowanie na moście. Prace rozpoczną się nocą 9 kwietnia 2020 r. Na moście będzie obowiązywał ruch wahadłowy.
  • Na zdjęciu PIUM w centrum handlowym
    Miasto
    Mimo zamknięcia galerii handlowych, mieszkańcy Torunia mogą załatwić sprawy w Punktach Informacyjnych Urzędu Miasta w centrach Plaza i Copernicus. Na wizytę trzeba się jednak umówić.
  • Na zdjęciu budynek Urzędu Miasta Torunia oraz znak Śródmiejskiej Strefy Parkowania
    Drogi, Miasto
    Obowiązek wpisania numeru rejestracyjnego, zwolnienia z opłat w dni wolne od pracy, reklamacje wezwań do zapłaty - 15 kwietnia 2021 r. Rada Miasta Torunia zagłosuje nad zmianami w uchwale dot. stref płatnego parkowania.
  • Na zdjęciu: jeden z parkletów na starówce
    Eko, Miasto
    Na torunian spacerujących po ulicach starówki czeka dziewięć parkletów w ośmiu lokalizacjach. To idealne miejsce do wypoczynku w otoczeniu kwitnącej na wiosnę zieleni.
  • Na zdjęciu: grafika z danymi epidemicznymi
    Koronawirus
    W ciągu ostatniej doby w Toruniu wykryto 124 przypadki zakażenia koronawirusem SARS-CoV2. W naszym mieście przebadano 542 osoby. 3 mieszkańców miasta zmarło przez choroby współistniejące z zakażeniem.
  • Widok z lotu ptaka na toruński ratusz i starówkę, fot. Sławomir Kowalski
    Inwestycje, Kultura, Miasto
    31 dotacji na łączną kwotę 940 tys. zł przewidzianych jest w projekcie uchwały o dotacjach konserwatorskich, którą rozpatrzy na najbliższej sesji Rada Miasta Torunia.
  • Podczas najbliższej sesji Rady Miasta Torunia radni zagłosują nad uchwałą, która wprowadzi zmiany w budżecie obywatelskim.
  • Największy polski serwis zajmujący się komercyjnymi nieruchomościami opisuje potencjał inwestycyjny Torunia. Dziennikarze portalu Propertynews.pl prezentują ofertę terenów inwestycyjnych miasta i wskazują świetnie zlokalizowane działki pod produkcję czy centra logistyczne. W rozmowie z dziennikarzami Propertynews.pl Łukasz Szarszewski, dyrektor...
  • Do 30 kwietnia 2021 r. można nadsyłać oferty w II turze konkursu na wykonanie zadań miasta w zakresie wspierania rozwoju kultury i ochrony jej dóbr oraz podtrzymywania tradycji narodowej w 2021 r.
  • 28 projektów z zakresu kultury i ochrony dóbr narodowych uzyskało wsparcie miasta w I turze otwartego konkursu ofert w 2021 r. Wyniki zostały ogłoszone 8 kwietnia 2021 r.
  • Miasto intensywnie przygotowuje się do zwiększenia potencjału szczepień powszechnych. Znane są już miejsca Punktów Szczepień Masowych w Toruniu.
  • W sobotę 10 kwietnia na Barbarce można będzie dostać sadzonki drzew w ramach akcji "Posadź drzewo dla przyszłych pokoleń 2021".
  • 15 kwietnia 2021 roku podczas sesji Rady Miasta radni zagłosują nad uchwałą w sprawie szczególnych warunkach udzielania świadczeń pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym uczniom z toruńskich szkół. Uchwała określa także formy i zakres tych świadczeń oraz trybu postępowania w tych sprawach.
  • W ciągu ostatniej doby w Toruniu wykryto 196 nowych zakażeń koronawirusem SARS CoV-2. 10 osób zmarło: przyczyną śmierci dwóch z nich był COVID-19, pozostali zmarli ze względu na choroby współistniejące z zakażeniem. W czwartek poinformowano o rekordowej liczbie ofiar śmiertelnych pandemii, Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że to efekt spóźnionego...