Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu ekran komputera, na nim laska przewodniczącego Rady Miasta
    Koronawirus, Miasto
    W czwartek 17 czerwca 2021 roku o godz. 10:00 rozpocznie się 31. sesja Rady Miasta Torunia. Obrady odbędą się w trybie zdalnym i będą transmitowane w BIP-ie i serwisie YouTube.
  • Widok z lotu ptaka na starówkę i przebudowywany most Piłsudskiego w Toruniu
    Drogi, Inwestycje
    15/16 czerwca czekają nas kolejne nocne prace na moście drogowym im. marsz .J. Piłsudskiego w Toruniu.
  • plakat festiwalu
    Kultura, Miasto
    Do Maroko, Kolumbii i Gruzji będzie można się wybrać uczestnicząc w trzeciej edycji Festiwalu Kultury Podróży ŚwiatoPogląd. Odbędzie się on 18-20 czerwca 2021 r. w Dworze Artusa.
  • Goście uroczystości przy słoweńskim ulu, fot. Wojtek Szabelski
    Eko, Miasto
    W pasiece w Grębocinie stanął kolorowy ul ze Słowenii. Tak zaprzyjaźniony z Polską kraj podzielił się z mieszkańcami Torunia i okolicy swoim doświadczeniem w hodowli pszczół.
  • Grafika epidemiczna dla Torunia
    Koronawirus, Miasto
    W ciągu ostatniej doby nie potwierdzono w Toruniu żadnego przypadku zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nie odnotowano także ofiar śmiertelnych w wyniku COVID-19.
  • Herb miasta Torunia z aniołem
    Miasto
    Prezydent Miasta Torunia ogłasza publiczny nabór na wolne kierownicze stanowisko urzędnicze Dyrektora Wydziału Ochrony Ludności Urzędu Miasta Torunia. Termin składania ofert upływa 25 czerwca 2021 r.
  • 793 zaszczepionych w trzech punktach tymczasowych to bilans szczepień przeciwko koronawirusowi w drugi weekend czerwca w Toruniu.
  • Dlaczego dziki pojawiły się w Toruniu? Co sprawia, że dobrze czują się w naszym mieście? Jakie błędy popełniamy w kontaktach z dzikami? Odpowiada ekspert z Naczelnej Rady Łowieckiej.
  • Torunianie licznie wzięli udział w akcji "Toruń na rowery" i kręcili kilometry w rywalizacji o Puchar Rowerowej Stolicy Polski.
  • Chwilowy problem z systemem elektronicznej rejestracji klientów w kompleksie basenowym przy ul. Bażyńskich został usunięty. Obecnie obiekt pracuje normalnie.
  • W ciągu ostatniej doby potwierdzono w Toruniu 1 przypadek zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nie odnotowano ofiar śmiertelnych.
  • 319 osób zgłosiło się do punktu w toruńskiej galerii Plaza i przyjęło szczepionkę przeciw koronawirusowi. W niedzielę, 13 czerwca 2021 r. na chętnych czekamy na dziedzińcu Ratusza Staromiejskiego i w Miejskiej Przychodni Specjalistycznej.
  • Na 13 czerwca 2021 r. zaplanowano drugi i ostatni dzień pikniku w Muzeum Twierdzy Toruń. Po deszczowej sobocie, niedziela zapowiada się ciepła i bez opadów. Zapraszamy!
  • W Toruniu w ciągu ostatniej doby potwierdzono 3 przypadki zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nie odnotowano ofiar śmiertelnych.