www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Kultura, Miasto
    Wiosna w kalendarzu i w plenerze - czas ruszyć z domu. Na weekend w Toruniu polecamy m.in. lekkoatletyczne mistrzostwa świata mastersów w Arenie Toruń, Afryka Reggae Festival w Od Nowie, Moscow City Ballet na Jordankach, Wiosenną Rowerową Masę Krytyczną i Powitanie Wiosny na Barbarce.
  • Miasto, Sport
    8. Halowe Mistrzostwa Świata w Lekkiej Atletyce Masters potrwają do 30 marca 2019 r. O medale walczy 4350 zawodników z 88 krajów.
  • Miasto
    Firma BIKEU Sp. z o.o. została wybrana w przetargu na operatora Toruńskiego Roweru Miejskiego. Miejski Zarząd Dróg dokonał wyboru nowego operatora spośród dwóch oferentów, którzy po wczorajszym wyroku Krajowej Izby Odwoławczej pozostali w grze. - Na tym etapie postępowania, wykonawcom służy odwołanie do KIO. Mają na to 10 od dzisiejszego wyboru -...
  • Inwestycje, Miasto
    W perspektywie finansowej 2014-2020 Gmina Miasta Toruń podpisała już 122 umowy o dofinansowanie na łączną kwotę ponad 647 mln zł.
  • Miasto
    21 marca 2019 r. prezydent Michał Zaleski spotkał się z mieszkańcami osiedla Jakubskie-Mokre. Dziesiąte z kolei spotkanie prezydenta z torunianami zamieszkującymi poszczególne osiedla odbyło się w Szkole Podstawowej nr 10 przy ul. Bażyńskich 30/36.
  • Drogi, Miasto
    Konsorcjum szczecińsko-gdańskie zaprojektuje most tymczasowy w Toruniu. Wielkim krokami zbliża się remont mostu J. Piłsudskiego. Jak już informowaliśmy, będzie on podzielony na dwa etapy. W I etapie (realizacja II połowa 2019 roku)  planuje się rozbudowę półek przeprawy (na nich znajdują się ciągi piesze i rowerowe). W tym czasie  ruch na jezdni...
  • 23 marca 2019 r. w teatrze Baj Pomorski prezydent Torunia Michał Zaleski nagrodził czworo pracowników teatru oraz wręczył listy gratulacyjne dyrektorom teatrów, instytucji oraz placówek oświatowych prowadzących zajęcia teatralne.
  • Od dnia 5 marca 2019 r. godz. 8:00 zmienia się organizacja przystanku autobusowego „Lipnowska”.
  • W sobotę 23 marca 2019 r. zapraszamy wszystkich do wzięcia udziału we Wiosennej Rowerowej Masie Krytycznej.
  • 25 marca 2019 roku od godz. 21:10 tramwaje linii 1N będą kurowały objazdem przez ul. Broniewskiego, Reja, Bydgoską oraz plac Rapackiego.
  • Uczniowie Szkoły Podstawowej nr 28 zwyciężyli w wojewódzkim finale turnieju „Jestem sprawny, sprawny miś”, który odbył się 18 marca 2019 roku w Bydgoszczy w hali Łuczniczka.
  • 23 marca 2019 roku odbyła się Gala Żeglarska Toruńskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego, podczas której wręczono nagrody dzieciom i młodzieży za sukcesy w sezonie 2018. TOZŻ zrzesza 29 klubów i sekcji żeglarskich z Torunia, Grudziądza, Wąbrzeźna, Chełmna, Chełmży i Brodnicy. Siedziba związku znajduje się w Przystani Toruń, która jest bazą dla...
  • 21 marca 2019 roku Krajowa Izba Odwoławcza ostatecznie potwierdziła zasadność działań MZD w zakresie odrzucenia oferty Konsorcjum: WIM System Sp. z o.o. i Arkus&Romet Group Sp. z o.o. w przetargu na prowadzenie Toruńskiego Roweru Miejskiego.
  • W poniedziałek, 25 marca 2019 roku rusza budowa pierwszego z pięciu parkingów, które powstaną w sąsiedztwie nowo budowanej siedziby Sądu Rejonowego. Parking pomieści 50 aut i powstanie przy ul. Wały gen. Sikorskiego, na odcinku od ronda ZNP do ul. Gregorkiewicza.