Mury obronne | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu: znak drogowy - rondo, w tle widać maszyny rolnicze
    20 lutego 2024 r. w godzinach porannych rozpoczął się protest rolników – są utrudnienia na drogach wjazdowych do i wyjazdowych z Torunia. O przebiegu akcji będziemy informować na bieżąco.
  • Kolejny protest rolników
    Drogi, Miasto
    Od 20 lutego 2024 r. od godzin porannych bardzo duże ograniczenia w dojeździe do i wyjeździe z Torunia na większości dróg - rozpoczyna się kolejny protest rolników.
  • Miasto
    We wtorek 20 lutego 2024 r. prezydent Michał Zaleski wraz z urzędnikami spotkał się w Szkole Podstawowej nr 10 im. Komisji Edukacji Narodowej przy ul. Bażyńskich 30/36 z mieszkańcami Okręgu Jakubskie-Mokre. Było to dziewiąte z trzynastu zaplanowanych spotkań.
  • Na zdjęciu: prezydent Michał Zaleski stoi w otoczeniu kobiet i mężczyzn - przewodników
    Miasto
    W Dworze Artusa prezydent Michał Zaleski spotkał się z toruńskimi przewodnikami, by w dniu ich święta podziękować za krzewienie wiedzy o naszym mieście i jego historii i zabytkach.
  • Miasto, Sport
    17 i 18 lutego 2024 roku w Arenie Toruń odbywają się 68. Halowe Mistrzostwa Polski Seniorów w Lekkiej Atletyce. Na starcie weekendowych zmagań stanęło ponad 500 zawodników.
  • Kultura, Miasto
    W dniach 23-25 lutego 2024 r. (piątek-niedziela) średniowieczne mury Zamku Krzyżackiego w Toruniu zamienią się w magiczną, bajkową krainę, pełną tajemnic i zaczarowanych stworzeń.
  • 21 lutego obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Przewodnika Turystycznego. Z tej okazji życzenia toruńskim przewodniczkom i przewodnikom składa prezydent Michał Zaleski.
  • W Toruniu trwa sukcesywna realizacja Programu Opieki nad Zwierzętami Bezdomnymi. Sprawozdanie z wynikających z tego dokumentu działań za ubiegły rok dostarcza nam spojrzenia na osiągnięcia w tym zakresie, ale także pokazuje wyzwania, którym Miasto musi sprostać.
  • 24 lutego 2024 r. w Toruniu odbędzie się Maraton Solidarności "Flaga życia" upamiętniający drugą rocznicę pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę oraz dziesiątą rocznicę agresji zbrojnej na terytorium Ukrainy.
  • Miejski Zarząd Dróg w Toruniu prowadzi pozimowe łatanie ubytków w drogach. W najbliższy czwartek 22 lutego 2024 r. duży zakres robót zostanie wykonany na Szosie Bydgoskiej.
  • O 300% przebito cenę wywoławczą w przetargu na sprzedaż nieruchomości na Jakubskim Przedmieściu w Toruniu. Działka pod zabudowę wielorodzinną i usługi została wylicytowana za 20 050 000 zł. Cena wywoławcza wynosiła 5 000 000 zł.
  • Swój wygląd zmienia ulica Olęderska, położona w południowo-wschodniej części miasta, na obszarze szybko rozwijających się terenów inwestycyjnych.
  • 20 lutego 2024 r. władze samorządowe Torunia spotkały się w Collegium Maximum z władzami rektorskimi Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Tematem rozmów była szeroko pojęta współpraca miasta z uczelnią i społecznością uniwersytecką.
  • Atrakcyjna działka inwestycyjna w północnym Toruniu idzie pod młotek. W miejskim katalogu ofert dla biznesu znalazła się nieruchomość przy ul. Grudziądzkiej 194. Teren w sąsiedztwie drogi krajowej nr 91, nieopodal Centralnego Cmentarza Komunalnego, wyceniono na 5 000 000 zł.