www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Sezonowe lodowisko ruszyło
    Miasto, Sport
    Pierwsi łyżwiarze mogli ślizgać się na sezonowym lodowisku przy Rynku Staromiejskim już w piątek, ale to w sobotę (15 grudnia) zaplanowano oficjalne otwarcie. Z tej okazji przygotowano masę atrakcji.
  • Kultura, Miasto
    W sobotę 15 grudnia 2018 roku po raz 17. na scenie Akademickiego Centrum Kultury i Sztuki Od Nowa największe gwiazdy polskiej estrady zaśpiewały największe przeboje lidera Republiki. Podczas koncertu duet Tęskno odebrał Nagrodę Artystyczną Miasta Torunia im. Grzegorza Ciechowskiego. Koncert specjalny w toruńskiej Od Nowie to najważniejszy moment...
  • Kultura, Miasto
    Dni Grzegorza Ciechowskiego, Glenn Miller Orchestra i Queen symfonicznie na Jordankach, muzyka renesansowa w katedrze, Krzysztof Krawczyk w Auli UMK, fajans z Delft w Kamienicy pod Gwiazdą, a w Teatrze Horzycy premiera "Dziadka do orzechów" – to tylko wybrane propozycje na nadchodzący weekend w Toruniu.
  • Radni nagrali kolędę
    Kultura, Miasto
    Prezydent Michał Zaleski i toruńscy radni wystąpili w wyjątkowym filmie – na scenie CKK Jordanki w czapkach Świętego Mikołaja wspólnie zaśpiewali jedną z najpopularniejszych polskich kolęd – „Przybieżeli do Betlejem”. Dobrze znaną kolędę nagrali toruńscy radni wraz z prezydentem Michałem Zaleskim i jego zastępcami w mikołajki. W ten sposób...
  • 18 grudnia na ulice wyjedzie wyjątkowy tramwaj
    Miasto, MZK
    Niezwykły tramwaj kursował będzie po Toruniu od wtorku 18 grudnia 2018 r. Dlaczego niezwykły? Bo świątecznie iluminowany i rozbrzmiewający kolędami. Świąteczny tramwaj linii nr 1 rozpocznie kursowanie w najbliższy wtorek (18 grudnia) ok. godz. 10.10 z pętli przy Olimpijskiej. Będzie pięknie przybrany tysiącami światełek. W pierwszym kursie...
  • Miasto, Sport
    Wielkimi krokami zbliżają się 8. Halowe Mistrzostwa Świata w Lekkiej Atletyce Masters, które odbędą się w Toruniu 24-30. marca przyszłego roku. Podczas piątkowej konferencji prasowej w Hotelu Meeting omówiono stan przygotowań do tej prestiżowej imprezy.
  • Na placu Chrapka w Toruniu będzie jaśniej. Wykonawca, zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami, rozpoczął montaż opraw oświetleniowych i uruchamianie oświetlenia.
  • Trwa Toruński Jarmark Bożonarodzeniowy, rozpoczęto montowanie szopki świątecznej, niebawem ruszy sezonowe lodowisko na Rynku Staromiejskim, a torunianie złożą sobie życzenia podczas tradycyjnej Wigilii Miejskiej – Boże Narodzenie coraz bliżej.
  • 15 grudnia 2018 roku w Dworze Artusa odbyła się premiera książki „Obcy astronom”, która zawiera 153 teksty autorstwa Grzegorza Ciechowskiego. Premiera publikacji wydanej w ramach serii „Piosenki na papierze” wydawnictwa Biuro Literackie odbyła się w ramach Dni Grzegorza Ciechowskiego 2018.
  • 7 par małżeńskich obchodziło w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu swoje złote gody. 13 grudnia 2018 r. jubilaci otrzymali Medale za Długoletnie Pożycie Małżeńskie.
  • W piątek 14 grudnia 2018 r. w godzinach popołudniowych wykonawca remontu ulicy Ligi Polskiej udostępni do ruchu po jednym pasie w każdym kierunku.
  • Wykonanie kompleksowej dokumentacji projektowej jest kolejnym krokiem do realizacji w Toruniu inwestycji w ramach programu "Mieszkanie Plus". Podpisanie umowy pomiędzy pracownią architektoniczną S.A.M.I Architekci a, a spółką MDR Toruń, z upoważnienia której występował przedstawiciel państwowej spółki PFR Nieruchomości, odbyło się 12 grudnia 2018...
  • 21 grudnia 2018 roku torunianie spotkają się z władzami miasta podczas tradycyjnej wigilii na Rynku Nowomiejskim. Z tej okazji dla mieszkańców przygotowano wiele atrakcji.
  • 13 grudnia 2018 roku w sali koncertowej CKK Jordanki koncertem „Ciechowski Symfonicznie” oficjalnie zainaugurowano tegoroczne Dni Grzegorza Ciechowskiego. Pełna widownia oklaskiwała gwiazdy polskiej estrady, które przypomniały największe przeboje lidera Republiki.