Mury obronne | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Miasto, Sport
    Mirosław Ziętarski, wioślarz AZS UMK, zwyciężył w XX Plebiscycie na Sportowca Torunia 2022 Roku. Wyróżnienie odebrał 28 stycznia 2023 r. podczas XIII Balu Sportowca w Centrum Kulturalno-Kongresowym Jordanki.To największy Bal w Toruniu i regionie.
  • Miasto
    W Międzynarodowym Centrum Spotkań Młodzieży przy ul. Łokietka w Toruniu 28 stycznia 2023 r. odbył się V Bal Osób Niepełnosprawnych.
  • Miasto, Sport
    Ślizgawka przy muzyce, konkursy, animacje i zabawy ze sportowcami. W sobotę 28 stycznia 2023 r. na lodowisku Tor-Tor przy ul. Bema odbyła się impreza Ferie na Start 2023!
  • Miasto, Sport
    Ekaterina Kurakowa z toruńskiego MKS Axel zajęła czwarte miejsce w konkurencji solistek podczas Mistrzostw Europy w Łyżwiarstwie Figurowym 2023.
  • Miasto
    W Galerii Copernicus przy ul. Żółkiewskiego odbyło się Wielkie Wiosłowanie dla WOŚP. Kolejny rok z rzędu rzędu torunianie z Prezydentem Michałem Zaleskim na czele okazali się najlepsi.
  • Miasto
    Prezydent Miasta Torunia ogłosił przetarg ustny nieograniczony na sprzedaż lokalu mieszkalnego przy ul. Poznańskiej 81/5.
  • Dziewięć par małżeńskich odebrało Medale za Długoletnie Pożycie Małżeńskie. Odznaczenia wręczył prezydent Torunia Michał Zaleski na uroczystości, która odbyła się 27 stycznia 2023 r. w Ratuszu Staromiejskim.
  • Tradycyjnie przed wielkim finałem do Urzędu Miasta Torunia zawitała Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. 27 stycznia 2023 r. wolontariusze orkiestry kwestowali w kilku budynkach magistratu.
  • Prezydent Miasta Torunia ogłosił przetarg ustny nieograniczony na sprzedaż lokalu niemieszkalnego o funkcji gospodarczej, stanowiącego własność Gminy Miasta Toruń, usytuowanego w budynku położonym przy ul. Jana Matejki 16-18.
  • Po 40 latach pracy z Urzędem Miasta Torunia żegnają się odchodzący na emeryturę pracownicy: Aleksandra Jasińska i Zbigniew Chętkowski.
  • Na sesji 26 stycznia 2023 r. Rada Miasta zatwierdziła programy naprawcze dla Zakładu Pielęgnacyjno - Opiekuńczego i Specjalistycznego Szpitala Miejskiego w Toruniu.
  • W dyskusji, która odbyła się w czwartek 26 stycznia 2023 r. w siedzibie Książnicy Kopernikańskiej, wzięli udział trzej znakomici naukowcy.
  • Od poniedziałku 30 stycznia 2023 r. zmieni się organizacja ruchu drogowego na Szosie Chełmińskiej w rejonie ul. Małachowskiego.
  • Kilkanaście linii autobusowych i tramwajowych będzie miało przystanki na węźle przesiadkowym na al. Solidarności. Ponowne uruchomienie ważnego punktu przesiadkowego na komunikacyjnej mapie Torunia już w sobotę 28 stycznia 2023 r.