www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Kultura, Miasto
    Długi weekend w Toruniu rozpoczynamy na Bulwarze Filadelfijskim, gdzie od środy trwa Festiwal Wisły. Poza tym w programie najbliższych dni 19. Harmonica Bridge, letnia trasa koncertowa „Coke Sssumer Music Tour” z Otsochodzi, Smolastym i Sarsą, „Młodość i fortepian”, a dla kinomanów – bezpłatne pokazy filmowe.
  • Kultura, Miasto
    W dniach 20-25 sierpnia 2019 r. odbędzie się 11. edycja Bella Skyway Festival. W tym roku motywem przewodnim Bella Skyway Festival jest „Różnorodność miejsca”.
  • Miasto, Sport
    Ponad 400 osób stanęło 17 sierpnia 2019 r. na starcie drugiego, nocnego biegu, rozegranego w ramach Toruńskich Sztafet Wolności 2019/2020.
  • Kultura, Miasto, MZK
    20 sierpnia 2019 roku rusza tegoroczny Bella Skyway Festival. Organizatorzy przygotowali szereg udogodnień dla kierowców i pasażerów MZK na czas wydarzenia.
  • Kultura, Miasto
    Różne gatunki muzyczne – jeden instrument. Tak najkrócej można scharakteryzować Festiwal Harmonica Bridge. Wirtuozi harmonijki ustnej spotkają się w Toruniu 16-18 sierpnia 2019 r. po raz dziewiętnasty.
  • Biznes, Inwestycje, Miasto
    Atrakcyjne tereny inwestycyjne na toruńskim lewobrzeżu we wrześniu pójdą pod młotek. Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. oferuje działki w południowo-zachodniej części miasta w rejonie ulic Gen. Andersa, Poznańskiej oraz trasy S-10. To propozycja dla inwestorów z sektora MŚP.
  • Festiwal Wisły 2019 trwa. W środę festiwalowe łodzie i statki rozpoczną toruńską część festiwalu paradą o godz. 14:30.
  • 15 sierpnia 2019 roku zakończył się Festiwal Wisły. Na finał trwającego przez kilka dni wydarzenia torunianie mogli podziwiać wyjątkowe widowisko światło-woda-dźwięk.
  • Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego ostrzega przed gwałtownymi opadami deszczu i gradu oraz burzami.
  • Nowy wodociąg, gotowa część chodników i zjazdów do posesji, pierwsze warstwy nowej jezdni - tak wygląda obecnie remont ul. Kołłątaja. Od piątku, 23 sierpnia 2019 r., na kierowców czekają kolejne zmiany w organizacji ruchu.
  • Wodyaz wodociągu publicznego w Toruniu w pierwszym półroczu 2019 roku była zdatna do spożycia przez ludzi - wynika z oceny jakości przygotowanej przez Państwowy Powiatowy Inspektoriat Sanitarny w Toruniu.
  • W sobotę 17 sierpnia 2019 r. odbędzie się II edycja Toruńskich Biegów Wolności 2019/20 - Bieg Nocny Pod Patronatem Bella Skyway Festival 2019! Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje organizacyjne, z którymi powinien zapoznać się każdy uczestnik naszego wydarzenia.
  • 15 sierpnia 2019 roku na Motoarenie zorganizowano zawody żużlowe "Derby Pomorza i Kujaw 2019". Dawni bohaterowie z Torunia i Bydgoszczy wyjechali na stadion aby pokazać piękno czarnego sportu i uczciwej rywalizacji.
  • W dzień Święta Wojska Polskiego - 15 sierpnia po raz kolejny wspominamy Bitwę Warszawską, jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Rzeczypospolitej. W Toruniu uroczyste obchody odbyły się pod pomnikiem marszałka Józefa Piłsudskiego. Święto Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej obchodzone jest 15 sierpnia na pamiątkę zwycięskiej Bitwy...