www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu autobus z reklamą „Podróżuj razem z nami” z wizerunkiem Katarzynky Żak i Adriana Miedzińskiego
    Miasto, MZK
    „Podróżuj razem z nami” to hasło promującej transport miejski kampanii społecznej Miejskiego Zakładu Komunikacji w Toruniu. Na trasę wyjechał pierwszy autobus wspierający akcję.
  • Na zdjęciu toruńska starówka w deszczu
    Miasto
    9 sierpnia od godz. 14:00 na terenie Torunia i powiatu toruńskiego mogą wystąpić anomalie pogodowe.
  • Na zdjęciu tablica informacyjna Parku Pamięci Narodowej, w tle zachodące słońce i uczestnicy wydarzenia
    Miasto
    8 sierpnia 2020 r. otwarty został Park Pamięci Narodowej „Zachowali się jak trzeba”. Miejsce upamiętnia tysiące Polaków, którzy w okresie II wojny światowej ratowali Żydów narażając własne życie.
  • Na zdjęciu zdobywca tytułu DJ Roku, WRB. trzyma statuetkę oraz dyplom
    Kultura, Miasto
    Po prawie miesiącu głosowania, poznaliśmy zwycięzców plebiscytu Toruńskie Gwiazdy 2020. 8 sierpnia nagrodzony został najlepszy toruński DJ, Wykonawca, Nadzieja oraz Płyta Roku.
  • Na zdjęciu kran nad suchym zlewem
    Miasto
    Na 10 sierpnia 2020 r. zostało zaplanowane czasowe wstrzymanie dostawy wody z miejskiego wodociągu do niektórych budynków przy ul. Warneńczyka oraz Bażyńskich.
  • Maciej Tacher
    Kultura, Miasto
    Laureatów w kategoriach nadzieja, wykonawca, dj i płyta roku w plebiscycie Toruńskie Gwiazdy poznamy 8 sierpnia 2020 r. o godz. 19.00 podczas koncertu w sali na Jordankach. Na scenie pojawią się znani i lubiani lokalni wykonawcy.
  • W sobotę 8 sierpnia 2020 r., w związku z zawodami żużlowymi, uruchomiony zostanie dodatkowy kurs tramwaju linii nr 5.
  • W związku ze zmianą organizacji ruchu drogowego w rejonie al. św. Jana Pawła II oraz pl. Niepodległości od soboty 8 sierpnia 2020 r. godz. 8:00 przeniesiony zostanie przystanek autobusowy „Plac Rapackiego”.
  • 1 i 2 sierpnia 2020 r. odbyła się pierwsza edycja międzynarodowego wyścigu „Śladami Królewny Anny Wazówny o Puchar Marszałka Województwa Kujawsko- Pomorskiego”.
  • W piątek 7 sierpnia 2020 roku odbędzie się otwarty amatorski turniej siatkówki plażowej. Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, trwają zapisy duetów siatkarskich, które chcą wystąpić na boiskach na plaży przy ul. Broniewskiego 90.
  • Trzy spektakle w ramach Festiwalu Teatrów Ulicznych, plebiscyt Toruńskie Gwiazdy 2020, piknik sztuki w Kaszczorku, wieczorne rejsy toruńskich flisaków - tak zapowiada się najbliższy weekend w Toruniu.
  • Po decyzji rządu dotyczącej powrotu uczniów do szkół od 1 września 2020 r. miasto intensywnie przygotowuje się do organizacji pracy placówek oświatowych w nowych warunkach.
  • Na terenie Torunia i powiatu toruńskiego potwierdzono 237 przypadków zarażenia koronawirusem. Kwarantanną objęto 374 osoby, a 172 powróciło do zdrowia. Od początku trwania pandemii odnotowano 20 zgonów.
  • Informujemy, że w czwartek 6 sierpnia 2020 r. w godzinach popołudniowych na terenie budowy w rejonie placu Rapackiego i pl. Niepodległości nastąpiła awaria sygnalizacji świetlnej. Trwa jej usuwanie.