www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Kultura, Miasto
    Białe wakacje tuż, tuż, a my rozpoczynamy je jeszcze wcześniej - przed nami impreza “Ferie na start!”. Oprócz zabawy na lodzie w ten weekend witamy Chiński Nowy Rok w Ratuszu Staromiejskim, słuchamy Alicji Majewskiej w Jordankach oraz Freygish Orchestry w Dworze Artusa. Osobom o mocnych nerwach polecamy natomiast nocne zwiedzanie Zamku...
  • Miasto
    Ruszył nabór wniosków do udziału w programie pn. „Mieszkania na wynajem dla osób starszych i niepełnosprawnych”. Dokumenty można składać od 24 stycznia do 14 lutego 2020 r. w Biurze Mieszkalnictwa przy ul. Legionów 220.
  • Kultura, Miasto, Sport
    Od 27 stycznia do 9 lutego 2020 r. przypadają ferie zimowe w województwie kujawsko-pomorskim. Na dzieci, spędzające ten czas w Toruniu, czeka wiele atrakcji sportowych, kulturalnych oraz edukacyjnych.
  • Drogi, Miasto, MZK
    Miejski Zakład Komunikacji w Toruniu uruchomił dostępną dla klientów indywidualnych, samoobsługową stację paliw. Z okazji otwarcia na klientów czekają niespodzianki - atrakcyjne ceny paliwa, upominki, a na najszybszych - karty podarunkowe na kolejne tankowanie..
  • Biznes, Miasto
    Budynek biurowy wraz z halą magazynową i warsztatem firmy Rollstick powstanie w Strefie Inwestycyjno-Logistycznej „Toruń-Wschód”. To inwestor, który kupił pierwszą działkę przeznaczoną dla małych i średnich przedsiębiorstw w rejonie ulicy Przelot w sąsiedztwie węzła autostradowego.
  • Drogi, Inwestycje
    W związku z budową kanalizacji od 27 stycznia br. zostanie wprowadzone ograniczenie ruchu na ul. Szosa Chełmińska.
  • W Ratuszu Staromiejskim w Toruniu 24 stycznia 2020 r. odbyła się uroczystość wręczenia Medali za Długoletnie Pożycie Małżeńskie.
  • Cztery dni uroczystych wydarzeń i tysiące mieszkańców biorących w nich udział – tak najkrócej można podsumować inaugurację obchodów 100. rocznicy powrotu Torunia do wolnej Polski.
  • Trwa przebudowa ulicy Srebrzystej w Kaszczorku. W najbliższych dniach ulica zostanie oddana do ruchu.
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaprasza do projektu edukacyjnego „Projekt z ZUS” skierowanego do uczniów szkół podstawowych.
  • W najbliższą sobotę 25 stycznia 2020 r. w Arenie Toruń odbędzie się II Ogólnopolski Halowy Mityng Lekkoatletyczny U-14 i U-16 pamięci Ireny Szewińskiej. Organizatorem imprezy jest Miejski Klub Lekkoatletyczny.
  • Żółty, niebieski, zielony, brązowy i szary – to kolory pojemników, do których należy wrzucać posegregowane odpady. Jest to podział zgodny z obowiązującymi od 1 stycznia 2020 roku nowymi przepisami dotyczącymi segregacji odpadów.
  • Nowa aplikacja, dzięki której mieszkańcy mogą zgłaszać problemy i usterki pojawiające się w przestrzeni miejskiej - "Dbam o miasto" ruszyła 14 stycznia 2020 r.
  • Maria Skrzypek toruńska radna, lekarz-kardiolog związana ze szpitalem miejskim, zaangażowana w działalność opozycyjną w latach 80. zmarła w wieku 84 lat.