Mury obronne | www.torun.pl

Turystyka

Mury obronne

Mury obronne

Początek budowy murów miejskich w Toruniu sięga lat sześćdziesiątych XIII wieku. Bogacące się miasto handlowe i ważny ośrodek wojskowo-administracyjny państwa krzyżackiego został otoczony systemem ceglanych murów baszt, bram i fos, z których wiele można oglądać do dzisiaj.

Do średniowiecznego Starego Miasta Torunia prowadziło 8 bram: od strony Wisły - Klasztorna, Żeglarska, Łazienna i Mostowa, od wschodu, czyli od strony Nowego Miasta Torunia - Paulińska i Kotlarska, od zachodu Brama Starotoruńska (okolice dzisiejszego skrzyżowania ulic Pod Krzywą Wieżą i Kopernika), a od północy Chełmińska (na wysokości skrzyżowania ul. Chełmińskiej z Fosą Staromiejską).

W systemie murów obronnych starego Torunia na uwagę zasługuje też kilka baszt obronnych o oryginalnych nazwach: Koci Łeb, Gołębnik, Monstrancja, a także Krzywa Wieża - odchylona od pionu o 1,4 m.

Obwarowania Nowego Miasta Torunia były znacznie skromniejsze - od strony południowo-wschodniej wznosiły się mury i Brama św. Jakuba, a głównym wjazdem do miasta od wschodu była Brama św. Katarzyny (skrzyżowanie dzisiejszej ul. Św. Katarzyny i ul. Szumana).

Do dzisiaj spośród średniowiecznych, toruńskich bram zachowały się trzy: Klasztorna - której nazwa pochodzi od nieistniejącego klasztoru i kościoła p.w. Ducha Św., Brama Żeglarska - Toruń był przez wiele stuleci portem wiślanym - i Mostowa, upamiętniająca swą nazwą istnienie w tym miejscu XV-wiecznego, drewnianego mostu na Wiśle, spalonego w 1877 r. Natomiast bramy Paulińska, Kotlarska, Starotoruńska, Chełmińska, św. Katarzyny i św. Jakuba zostały wraz z przyległymi murami rozebrane w XIX w.

Drugi etap fortyfikowania rozpoczął się w 1629 r., kiedy podjęto budowę nowoczesnych, ziemnych fortyfikacji bastionowych poza ówczesnymi murami miasta. Dziś łącznie z umocnieniami średniowiecznymi tworzą one tzw. pierścień wewnętrzny fortyfikacji Torunia, którego pozostałości widać wśród zieleni miejskiej. Przez blisko trzy wieki umocnienia te stanowiły główną siłę obronną - były wielokrotnie bronione i zdobywane, przebudowywane i wzmacniane przez Polaków, Szwedów, Francuzów, Rosjan i Prusaków. Najbardziej ucierpiały podczas wojen napoleońskich, dlatego od 1818 r. do 1864 r. Prusacy - uznając strategiczne znaczenie twierdzy nadgranicznej - sukcesywnie je rekonstruowali i rozbudowywali. W tym okresie powstały m.in.: Fort św. Jakuba przy ul. gen. J. Sowińskiego (ok. 1830), Przyczółek Mostowy (na południe od dzisiejszego Dworca Głównego PKP – 1824-1840) oraz - w związku z powstaniem linii kolejowej do Warszawy - Fort Kolejowy (1863).

W kolejnych dziesięcioleciach liczne wynalazki militarne: proch bezdymny, kruszące materiały wybuchowe, stalowa lufa gwintowana i działa o wiele większym zasięgu i celności, wymusiły na projektantach stworzenie nowej koncepcji obronnej. Odstąpiono od budowy ciągłych obwałowań liniowych na rzecz samodzielnych fortów - obiektów oddalonych od siebie, rozrzuconych pierścieniem w promieniu 3 - 4 km od bronionego centrum. Szybko okazało się ceglane konstrukcje są nieodporne na nowe rodzaje amunicji, dlatego rozpoczęto ich wzmacnianie i zagęszczanie nowymi stanowiskami międzypolowymi.

Według tego modelu została zbudowana Twierdza Toruń, czyli zewnętrzny pierścień fortyfikacji - jeden z potężniejszych zespołów obiektów militarnych w Polsce i Europie. Decyzję o nowoczesnym ufortyfikowaniu Torunia Prusacy podjęli po wygranej wojnie z Francją, w obliczu pogarszających się stosunków z Rosją. Toruń miał doskonałe położenie strategiczno-operacyjne - leżał w pobliżu granicy z Rosją i był miejscem przeprawy kolejowo-drogowej przez wielką rzekę. Prace projektowe i przygotowawcze trwały pięć lat. Budowa rozpoczęła się w 1877 r. i była prowadzona etapami aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Najpierw zaprojektowano siedem fortów głównych, jeden fort pośredni i jedną wielką baterię. Jednak już po kilku latach, w związku z szybkim rozwojem artylerii obiekty te stały się przestarzałe i znacznie większe pieniądze niż budowa, pochłonęło ich wzmocnienie i modernizacja oraz dobudowanie kolejnych fortów pośrednich, przeznaczonych dla piechoty. W sumie do pierwszej wojny światowej w dzisiejszych granicach administracyjnych Torunia powstało ok. 200 obiektów fortecznych, z których do dzisiaj zachowało się prawie 150.

Wśród nich jest kilkanaście potężnych fortów, które otoczyły miasto pierścieniem długości około 22,5 km. Toruńska twierdza kosztowała cesarstwo niemieckie 60 mln marek i nigdy nie sprawdziła się w boju. Być może jednak dzięki jej odstraszającej sile Toruń ocalał z dwóch wielkich wojen XX w. bez większych strat

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu: uczestnicy rajdu rowerowego
    Miasto, Sport
    Rozstrzygnięty został konkurs na wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej i rekreacji w 2022 roku.
  • Miasto
    W czwartek 20 stycznia 2022 r. w Toruniu spodziewana jest śnieżyca i oblodzenie – ostrzega Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego.
  • Na zdjęciu: mecz koszykówki
    Miasto, Sport
    Znamy wyniki konkursów na rozwój sportu seniorskiego oraz imprezy sportowe.
  • Na zdjęciu pracownicy w kaskach na budowie
    Miasto, MZK
    Betonują, układają kable, budują sieci podziemne – na budowie nowej linii tramwajowej do osiedla Jar sporo się dzieje.
  • Szkielet i fantom ludzki w Centrum Symulacji Medycznej
    Miasto
    W Toruniu powstało Centrum Symulacji Medycznej – nowoczesny ośrodek kształcenia pielęgniarskiego. Placówka została otwarta 18 stycznia 2022 r.
  • Wieczorna ulica Wały gen. Sikorskiego z oblodzeniem
    Drogi, Miasto
    18/19 stycznia 2022 r. w Toruniu i powiecie toruńskim będzie ślisko! - ostrzega Toruńskie Centrum Zarządzania Kryzysowego.
  • Od 19 stycznia 2022 r. w Toruniu funkcjonuje już osiem punktów wykonujących wymazy PCR w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponownie otwarty zostaje punkt przy Motoarenie.
  • 18 stycznia 2022 roku mijają 102 lata od powrotu Torunia do wolnej Polski. Miasto uroczyście uczciło tę rocznicę.
  • Powiatowy Urząd Pracy dla Miasta Torunia w 2022 roku będzie realizował szereg usług i instrumentów rynku pracy.
  • Windy i klatki schodowe to nowy element wykonywany w ramach rozbudowy mostu drogowego im. marszałka J. Piłsudskiego.
  • Szynobus kursujący na trasie linii kolejowej nr 27 na odcinku od Torunia Wschodniego do Czernikowa – to plan, by ułatwić dojazd do pracy i szkoły mieszkańcom gmin położonych na wschód od miasta.
  • Zawodniczka toruńskiego klubu MKS Axel Ekaterina Kurakova zajęła 5. miejsce w mistrzostwach Europy w łyżwiarstwie figurowym. Jest to najlepszy wynik w historii występów polskich solistek podczas tej imprezy (204,73 pkt).
  • Branżowy serwis PropertyNews.pl w jednym z najnowszych artykułów informuje o inwestycji White Star Logistics w Toruniu. Informacja pojawiła się również w oficjalnym serwisie internetowym inwestora.
  • Orkiestra Wojskowa w Toruniu zaprasza na okolicznościowy koncert karnawałowy. Darmowe wejściówki można odbierać w siedzibie Orkiestry.