www.torun.pl

Bohaterowie Zadwórza upamiętnieni w Toruniu

Miasto
Data publikacji: 12 sierpnia 2019
Autor: Małgorzata Litwin

Rondo w ulicy Przelot w Toruniu, na osiedlu Grębocin nad Strugą, nosi nazwę Bohaterów Zadwórza 1920. Uroczyste nadanie imienia odbyło się 12 sierpnia 2019 r.

Z wnioskiem o upamiętnienie bohaterskich obrońców Zadwórza wystąpili w ubiegłym roku śp. gen. Zbigniew Nowek i toruński historyk prof. Wojciech Polak. Uchwałę o nadaniu imienia Rada Miasta Torunia przyjęła 18 października 2018 r. Nazwa ronda nawiązuje do bitwy, która miała miejsce na przedpolach Lwowa 17 sierpnia 1920 r., podczas wojny polsko-bolszewickiej. W miejscowości Zadwórze naprzeciw siebie stanęły 6-tysieczne siły bolszewickiej Pierwszej Konnej Armii Siemiona Budionnego i licząca około 330 osób grupa młodych Obrońców Lwowa, głównie studentów i gimnazjalistów, pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego. Mimo przeważających sił przeciwnika Polakom przez cały dzień udało się powstrzymywać ich wielokrotne ataki, dzięki czemu Lwów zyskał czas na ściągnięcie posiłków i przygotowanie się do obrony. Niestety, większość Polaków, bo aż 318, poległa w czasie bitwy lub została w okrutny sposób zamordowana przez bolszewików. Do historii Zadwórze przeszło jako „Polskie Termopile”.

W uroczystości odsłonięcia tablicy z nazwą ronda wzięli udział m.in.: Anna Nowek, wdowa po śp. gen. Zbigniewie Nowku, prof. Wojciech Polak, Krzysztof Ardanowski - minister rolnictwa i rozwoju wsi, marszałek województwa Piotr Całbecki, prezydent Torunia Michał Zaleski oraz toruńscy radni. Uchwałę o nadaniu nazwy ronda przekazał wnioskodawcom Łukasz Walkusz, wiceprzewodniczący Rady Miasta Torunia.

- Warto wpisywać w historię miasta i w jego przyszłość takie miejsca, które zaświadczą o tym, że to, co było w dziejach naszego narodu - było ważne, szczególne i wyjątkowe. Tak daleko do Zadwórza, a jednocześnie tak blisko do wydarzeń sprzed 99 lat. Myślimy o tym czasie jako czasie wielkiego heroizmu Polek i Polaków – mówił prezydent Torunia Michał Zaleski. - Bohaterów Zadwórza stawiamy za wzór mieszkańcom Torunia, także oczywiście wszystkim młodym ludziom, harcerzom i harcerkom, którzy przybyli na to dzisiejsze spotkanie. Dziękuję Radzie Miasta Torunia ubiegłej kadencji za podjęcie decyzji o nadaniu nazwy temu rondu oraz inicjatorom tego wydarzenia. To symboliczny moment i miejsce, które będzie nas łączyło z postacią śp. gen. Zbigniewa Nowka jako tego, dla którego miłość i uznanie dla Ojczyzny i wszystkiego, co ważne w jej historii, były priorytetami.

- Mąż zawsze mówił, że nie byłoby polskiego heroizmu wojennego, gdyby młodzi ludzie, którzy walczyli w Powstaniu Warszawskim i którzy zaciągali się do harcerstwa walczącego, nie byli wychowani na lekturach ukazujących im bohaterstwo tych młodych ludzi spod Lwowa. To jest nadal wzorzec patriotyzmu, po wielu, wielu latach. I on się sprawdził, kiedy Polska potrzebowała bohaterów do obrony w 1939 roku – powiedziała Anna Nowek, wdowa po śp. gen. Zbigniewie Nowku.

Jak się okazało, odległe, dramatyczne wydarzenia pod Lwowem w 1920 r. mają też związek z Toruniem i miejscem, w którym znajduje się rondo. 

- Za dwa dni minie rocznica, kiedy tutaj, w tym miejscu, na Bielawach, byli bolszewicy. IV Armia gen. Aleksandra Szuwajewa i korpus konny Gaja-Chana, który szukał przeprawy przez Wisłę, dotarł właśnie pod Toruńmówił minister Krzysztof Ardanowski. - Byli tu krótko, dwa dni, i tu dowiedzieli się, że Bitwa Warszawska została rozstrzygnięta, wobec czego pośpiesznie ewakuowali się na Prusy Wschodnie. A zatem to wszystko, co było związane z bolszewicką nawałą, i tutaj miało miejsce. Tamci chłopcy walczyli w obronie Lwowa, tu bolszewicy również byli i chcieli ponieść zarzewie rewolucji do Europy Zachodniej.

Z kolei prof. Wojciech Polak przypomniał postać majora Romana Abrahama, jednego z ówczesnych dowódców pod Zadwórzem, który później został generałem i który służył również w Toruniu. Mówił też o jednym z bohaterów bitwy, 19-letnim Konstantym Zarugiewiczu, którego ciała, jak większości polskich obrońców, nigdy nie zidentyfikowano, a którego matka Jadwiga była tą, która wybrała jedną z trzech trumien spoczywających w Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

Odsłonięciu nazwy ronda towarzyszyło wydanie okolicznościowej publikacji „Zadwórze – Polskie Termopile”, sfinansowanej przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Fot. Sławomir Kowalski

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu Maja Błażejewska z medalem
    Miasto, Sport
    Maja Błażejewska, toruńska juniorka młodsza z KS Centuria, otrzymała powołanie do kadry narodowej taekwondo olimpijskiego.
  • Na zdjęciu para seniorów na starówce
    Miasto
    Upadki są jedną z najczęstszych przyczyn hospitalizacji, niepełnosprawności starszych osób i potencjalnym zagrożeniem dla ich życia. Od 13 sierpnia 2020 r. zgłosić można się do „Programu zapobiegania upadkom dla seniorów w województwie kujawsko-pomorskim”.
  • Plakat wydarzenia przedstawiający nurkującą dziewczynkę
    Miasto, Sport
    W ramach programu "Lato w Toruniu bez nudy" zapraszamy na kolejne wydarzenie na basenach letnich, tym razem na Skarpie. Rekreacyjna impreza pod nazwą „All Day Beach Party” odbędzie się w najbliższy piątek 14 sierpnia 2020 r.
  • plakat wydarzenia
    Kultura, Miasto
    Toruńska starówka piękna jest zawsze, ale starówka wieczorową porą widziana z lotu ptaka to szczególne przeżycie. 14 i 15 sierpnia 2020 r. Muzeum Okręgowe zaprasza na nocne wejście na wieżę Ratusza Staromiejskiego.
  • Miasto, MZK
    Od 12 sierpnia 2020 r. obowiązują nowe godziny otwarcia kas biletowych Miejskiego Zakładu Komunikacji w Toruniu.
  • Na zdjęciu: Prezydent Miasta Torunia Michał Zaleski
    Miasto
    Wyjaśnienie Prezydenta Miasta Torunia w nawiązaniu do artykułu redaktor Małgorzaty Oberlan pt. „Cięcia wydatków w Toruniu: urzędnicy wkurzeni „Niech zaczną od siebie” ” opublikowanego w Nowościach 7 sierpnia 2020 r.
  • Po raz pierwszy dla zwiedzających zostanie udostępnione Muzeum Twierdzy Toruń. 15 sierpnia w godz. 10.00-18.00 możliwe będzie zwiedzanie obiektu oraz obejrzenie wybranych pomieszczeń z zewnątrz.
  • Motoarena Toruń im. Mariana Rosego w 2020 roku gościć będzie dwa turnieje Speedway Grand Prix!
  • „Podróżuj razem z nami” to hasło promującej transport miejski kampanii społecznej Miejskiego Zakładu Komunikacji w Toruniu. Na trasę wyjechał pierwszy autobus wspierający akcję.
  • 9 sierpnia od godz. 14:00 na terenie Torunia i powiatu toruńskiego mogą wystąpić anomalie pogodowe.
  • 8 sierpnia 2020 r. otwarty został Park Pamięci Narodowej „Zachowali się jak trzeba”. Miejsce upamiętnia tysiące Polaków, którzy w okresie II wojny światowej ratowali Żydów narażając własne życie.
  • Po prawie miesiącu głosowania, poznaliśmy zwycięzców plebiscytu Toruńskie Gwiazdy 2020. 8 sierpnia nagrodzony został najlepszy toruński DJ, Wykonawca, Nadzieja oraz Płyta Roku.
  • Na 10 sierpnia 2020 r. zostało zaplanowane czasowe wstrzymanie dostawy wody z miejskiego wodociągu do niektórych budynków przy ul. Warneńczyka oraz Bażyńskich.
  • Laureatów w kategoriach nadzieja, wykonawca, dj i płyta roku w plebiscycie Toruńskie Gwiazdy poznamy 8 sierpnia 2020 r. o godz. 19.00 podczas koncertu w sali na Jordankach. Na scenie pojawią się znani i lubiani lokalni wykonawcy.