www.torun.pl

Bohaterowie Zadwórza upamiętnieni w Toruniu

Miasto
Data publikacji: 12 sierpnia 2019
Autor: Małgorzata Litwin

Rondo w ulicy Przelot w Toruniu, na osiedlu Grębocin nad Strugą, nosi nazwę Bohaterów Zadwórza 1920. Uroczyste nadanie imienia odbyło się 12 sierpnia 2019 r.

Z wnioskiem o upamiętnienie bohaterskich obrońców Zadwórza wystąpili w ubiegłym roku śp. gen. Zbigniew Nowek i toruński historyk prof. Wojciech Polak. Uchwałę o nadaniu imienia Rada Miasta Torunia przyjęła 18 października 2018 r. Nazwa ronda nawiązuje do bitwy, która miała miejsce na przedpolach Lwowa 17 sierpnia 1920 r., podczas wojny polsko-bolszewickiej. W miejscowości Zadwórze naprzeciw siebie stanęły 6-tysieczne siły bolszewickiej Pierwszej Konnej Armii Siemiona Budionnego i licząca około 330 osób grupa młodych Obrońców Lwowa, głównie studentów i gimnazjalistów, pod dowództwem kpt. Bolesława Zajączkowskiego. Mimo przeważających sił przeciwnika Polakom przez cały dzień udało się powstrzymywać ich wielokrotne ataki, dzięki czemu Lwów zyskał czas na ściągnięcie posiłków i przygotowanie się do obrony. Niestety, większość Polaków, bo aż 318, poległa w czasie bitwy lub została w okrutny sposób zamordowana przez bolszewików. Do historii Zadwórze przeszło jako „Polskie Termopile”.

W uroczystości odsłonięcia tablicy z nazwą ronda wzięli udział m.in.: Anna Nowek, wdowa po śp. gen. Zbigniewie Nowku, prof. Wojciech Polak, Krzysztof Ardanowski - minister rolnictwa i rozwoju wsi, marszałek województwa Piotr Całbecki, prezydent Torunia Michał Zaleski oraz toruńscy radni. Uchwałę o nadaniu nazwy ronda przekazał wnioskodawcom Łukasz Walkusz, wiceprzewodniczący Rady Miasta Torunia.

- Warto wpisywać w historię miasta i w jego przyszłość takie miejsca, które zaświadczą o tym, że to, co było w dziejach naszego narodu - było ważne, szczególne i wyjątkowe. Tak daleko do Zadwórza, a jednocześnie tak blisko do wydarzeń sprzed 99 lat. Myślimy o tym czasie jako czasie wielkiego heroizmu Polek i Polaków – mówił prezydent Torunia Michał Zaleski. - Bohaterów Zadwórza stawiamy za wzór mieszkańcom Torunia, także oczywiście wszystkim młodym ludziom, harcerzom i harcerkom, którzy przybyli na to dzisiejsze spotkanie. Dziękuję Radzie Miasta Torunia ubiegłej kadencji za podjęcie decyzji o nadaniu nazwy temu rondu oraz inicjatorom tego wydarzenia. To symboliczny moment i miejsce, które będzie nas łączyło z postacią śp. gen. Zbigniewa Nowka jako tego, dla którego miłość i uznanie dla Ojczyzny i wszystkiego, co ważne w jej historii, były priorytetami.

- Mąż zawsze mówił, że nie byłoby polskiego heroizmu wojennego, gdyby młodzi ludzie, którzy walczyli w Powstaniu Warszawskim i którzy zaciągali się do harcerstwa walczącego, nie byli wychowani na lekturach ukazujących im bohaterstwo tych młodych ludzi spod Lwowa. To jest nadal wzorzec patriotyzmu, po wielu, wielu latach. I on się sprawdził, kiedy Polska potrzebowała bohaterów do obrony w 1939 roku – powiedziała Anna Nowek, wdowa po śp. gen. Zbigniewie Nowku.

Jak się okazało, odległe, dramatyczne wydarzenia pod Lwowem w 1920 r. mają też związek z Toruniem i miejscem, w którym znajduje się rondo. 

- Za dwa dni minie rocznica, kiedy tutaj, w tym miejscu, na Bielawach, byli bolszewicy. IV Armia gen. Aleksandra Szuwajewa i korpus konny Gaja-Chana, który szukał przeprawy przez Wisłę, dotarł właśnie pod Toruńmówił minister Krzysztof Ardanowski. - Byli tu krótko, dwa dni, i tu dowiedzieli się, że Bitwa Warszawska została rozstrzygnięta, wobec czego pośpiesznie ewakuowali się na Prusy Wschodnie. A zatem to wszystko, co było związane z bolszewicką nawałą, i tutaj miało miejsce. Tamci chłopcy walczyli w obronie Lwowa, tu bolszewicy również byli i chcieli ponieść zarzewie rewolucji do Europy Zachodniej.

Z kolei prof. Wojciech Polak przypomniał postać majora Romana Abrahama, jednego z ówczesnych dowódców pod Zadwórzem, który później został generałem i który służył również w Toruniu. Mówił też o jednym z bohaterów bitwy, 19-letnim Konstantym Zarugiewiczu, którego ciała, jak większości polskich obrońców, nigdy nie zidentyfikowano, a którego matka Jadwiga była tą, która wybrała jedną z trzech trumien spoczywających w Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie.

Odsłonięciu nazwy ronda towarzyszyło wydanie okolicznościowej publikacji „Zadwórze – Polskie Termopile”, sfinansowanej przez Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Fot. Sławomir Kowalski

Najczęściej czytane aktualności

  • Miasto, MZK
    Od 1 września 2019 r. wprowadzone zostaną zmiany w funkcjonowaniu toruńskiej komunikacji miejskiej. Jednym z głównych powodów jest potrzeba zwiększenia oferty przewozowej dla uczniów, których podwójne roczniki rozpoczną naukę w szkołach ponadpodstawowych.
  • Kultura, Miasto
    W najbliższych dniach Toruń opanują setki tysięcy turystów. Ruszyła jedenasta edycja Bella Skyway Festival, która potrwa do niedzieli!
  • Kultura, Miasto
    W dniach 20-25 sierpnia 2019 r. odbędzie się 11. edycja Bella Skyway Festival. W tym roku motywem przewodnim Bella Skyway Festival jest „Różnorodność miejsca”.
  • Biznes, Miasto
    Urząd patentowy RP przyznał prawo ochronne dla wspólnego znaku towarowego Made in Toruń. To oznacza, że certyfikat jakości, jakim posługuje się część toruńskich firm, jest chroniony na podstawie przepisów prawa o własności przemysłowej.
  • Miasto
    Ogród Zoobotaniczny zaprasza w niedzielę 25 sierpnia 2019 r. na festyn rodzinny na zakończenie wakacji.
  • Nowa Zamojska
    Drogi, Inwestycje
    Zakończyła się budowa ulicy Zamojskiej w Toruniu. Gruntowa ulica na osiedlu Bielawy Grębocin dziś wygląda zupełnie inaczej niż kilka miesięcy temu.
  • Pod koniec sierpnia Toruń czekają wielkie siatkarskie emocje - Mistrzostwa Polski w siatkówce plażowej. Kibice mogą już za darmo odbierać bilety.
  • 20 sierpnia 2019 roku rusza tegoroczny Bella Skyway Festival. Organizatorzy przygotowali szereg udogodnień dla kierowców i pasażerów MZK na czas wydarzenia.
  • Toruń dołączył do rywalizacji o Puchar Rowerowej Stolicy Polski, która startuje 1 września 2019 roku.
  • 20 sierpnia 2019 r. przedstawiciele miasta wizytowali trwającą adaptację Koszarów Bramy Chełmińskiej na Muzeum Twierdzy Toruń. Nowy oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu ma być otwarty w przyszłym roku.
  • Toruńscy drogowcy poprawią bezpieczeństwo i płynność przejazdu na ulicy Poznańskiej, na wysokości nowego cmentarza. Wszystko to za sprawą zatoki przystankowej, która powstaje w tym miejscu. W ramach inwestycji wybudowany będzie także chodnik i zostanie ustawiona wiata. Obecnie autobusy komunikacji miejskiej zatrzymują się na jezdni, na wysokości...
  • Miasto uruchomiło specjalną podstronę z informacjami o nadchodzących wyborach do Sejmu RP i do Senatu RP, które odbędą się 13 października 2019 r.
  • Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego w 2018 roku torunianie zarabiali przeciętnie 4629 zł i 36 groszy brutto miesięcznie.
  • Na tegorocznym, 11. Bella Skyway Festival pojawi się instalacja dotycząca komunikacji miejskiej. Będzie wyświetlana m.in. na autobusie Miejskiego Zakładu Komunikacji.