Plac Ugrechelidze, rondo Ulatowskiego | www.torun.pl

Plac Ugrechelidze, rondo Ulatowskiego

Miasto
Data publikacji: 18 czerwca 2021
Autor: Magdalena Kujawa
plac Witalisa Ugrechelidze

Rondo u zbiegu ulic Legionów i Żwirki i Wigury nosić będzie nazwę Kazimierza Ulatowskiego, zaś plac na skrzyżowaniu ulicy Grudziądzkiej i Trasy Prezydenta Władysława Raczkiewicza zyskał nazwę Witalisa Ugrechelidze – uchwały w tych kwestiach podjęli radni podczas 31. Sesji Rady Miasta Torunia 17 czerwca 2021 r.

Z wnioskiem o nadanie nazwy rondo Kazimierza Ulatowskiego nowemu rondu na skrzyżowaniu ulic Legionów oraz Żwirki i Wigury wystąpił przewodniczący Rady Miasta Torunia Marcin Czyżniewski.

Kazimierz Ulatowski (1884-1975) był architektem i historykiem architektury, absolwentem politechnik w Berlinie, skąd usunięto go za działalność patriotyczną, i Stuttgarcie. W lipcu 1925 r. przeprowadził się do Torunia, gdzie mieszkał aż do wybuchu II wojny, wnosząc nieoceniony wkład w rozwój architektoniczny i urbanistyczny naszego miasta. Był pracownikiem magistratu, najpierw jako radca budownictwa, a od 1937 r. naczelnik Wydziału Kultury i Oświaty Zarządu Miasta. Pracował także w Archiwum Miejskim i Państwowym Liceum Budowlanym. Prowadził ożywioną działalność społeczną i popularyzatorską, wygłaszając liczne wykłady i prelekcje, znalazł się w gronie założycieli miejscowego oddziału Stowarzyszenia Architektów RP.
Toruń zawdzięcza Kazimierzowi Ulatowskiemu liczne realizacje architektoniczne, które pozostają do dziś najlepszymi przykładami międzywojennej architektury modernistycznej, był także autorem kilkunastu niezrealizowanych projektów budynków mieszkalnych, kościołów i urzędów. Do najbardziej znanych realizacji jego autorstwa należą: gmach dyrekcji Lasów Państwowych przy ul. Mickiewicza , Dyrekcji Dróg Wodnych (obecnie Wojewódzki Szpital Zakaźny przy ul. Krasińskiego), Kasy Chorych (obecnie Miejska Przychodnia Specjalistyczna przy ul. Uniwersyteckiej), hala wystawowa przy ul. Bydgoskiej (obecnie Centrum Targowe „Park") kościół Chrystusa Króla na Przedmieściu Mokre oraz jego własny dom, stojący do dziś przy ul. Legionów 14. Należy podkreślić, że Kazimierz Ulatowski uznawany jest w literaturze, za jednego z czołowych architektów okresu międzywojennego, a budynki według jego projektu istnieją w wielu polskich miastach, m.in. w Poznaniu, Bydgoszczy, Lesznie i Grudziądzu. Powszechnie uważa się jednak, że najwybitniejsze realizacje Ulatowskiego powstały w Toruniu.

Kliknij, aby pobrać treść uchwały - pdf

Wniosek o nadanie imienia Witalisa Ugrechelidze jednej z toruńskich ulic lub innej przestrzeni publicznej w bliskim sąsiedztwie Trasy Średnicowej Północnej im. Prezydenta Władysława Raczkiewicza przedstawił radzie miasta marszałek województwa Piotr Całbecki. Samorząd województwa współpracuje z Gruzją, w szczególności regionem Imeretia. W uznaniu dobrych stosunków, w setną rocznicę Polsko-Gruzińskich Relacji Dyplomatycznych, samorząd miasta Kutaisi podjął decyzję o upamiętnieniu urodzonego w Gruzji Władysława Raczkiewicza poprzez nadanie nazwy skwerowi zlokalizowanemu w centrum miasta imieniem „Władysława Raczkiewicza i gruzińsko-polskiej przyjaźni". W odpowiedzi padła propozycja uhonorowania w Toruniu Witalisa Ugrechelidze.

Witali Ugrechelidze urodził się w 1901 r. w Kutaisi, w rodzinie prawnika Platona Ugreclielidze i Wery laszwili. Ich dom rodzinny był miejscem, w którym gromadzili się członkowie elity społeczeństwa. Uczył się w gimnazjum w Kutaisi, gdy rozpoczęła się I wojna światowa. Jako 14-letni chłopiec zgłosił się na ochotnika do wojska. Rodzice zmusili go do powrotu do domu. W czasie niepodległości Gruzji został zapisany do nowo utworzonej szkoły oficerów artylerii gruzińskiej. Podczas inwazji Armii Czerwonej wraz z przyjaciółmi bronił ojczyzny. Po klęsce walk udał się do rządu krajowego na emigracji. Przebywał w Konstantynopolu, skąd marszałek Piłsudski zaprosił go do Polski w celu ukończenia studiów. Witali Ugrechelidze ukończył szkołę wojskową i zapisał się do polskiej armii. W stopniu porucznik ruszył na front rosyjski, gdzie wyróżnił się w walce przeciwko bolszewikom. Tam zyskał przydomek „Czarny porucznik".
Wraz z karierą wojskową Witali Ugrechelidze zajmował się także działalnością literacką wśród gruzińskich imigrantów. W latach 1933-1937 był redaktorem magazynu „Mkvari", opublikowanego w Paryżu. Ponadto wiele czasu poświęcił hodowli koni. Był ich znawcą i miłośnikiem. W 1939 r., kiedy Polska przystąpiła do wojny z Niemcami, Ugrechelidze został odznaczony za walkę zarówno z niemieckimi, jak i sowieckimi najeźdźcami. Otrzymał odznaczenie Virtuti Militari. Przez dwa lata przebywał w niewoli niemieckiej. Po wyzwoleniu przystąpił do pułku strzelców i aktywnie zaangażował się w walkę z okupantem.
Po wojnie nie wrócił do Polski lecz osiedlił się w Anglii. Ciężka praca w fabryce nie odciągnęła go od pracy literackiej. Pisał artykuły, zarówno po gruzińsku, jak i po polsku. Pomagał w wydawaniu prasy imigranckiej. Aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym polskiej emigracji. Przetłumaczył z polskiego na gruziński swoich ulubionych autorów, m. in. dzieła Michała Bałuckiego, Aleksandra Fredry, Jana Parandowskiego. W 1955 r. przepisywał i tłumaczył rękopisy dzieł trzymanych w Bibliotece Polskiej - POSK w Londynie. W 2010 roku biblioteka przekazała Uniwersytetowi Warszawskiemu 539 stron gruzińskiego manuskryptu „Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza, który wydano przez Studium Europy Wschodniej UW oraz Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Żona Witalija Ugrechelidze - Halina Troicka była Polką. Pobrali się w 1934 roku. 15 stycznia 1983 r. Vitalij Ugrekhelidze zmarł w Londynie w wieku 82 lat. Jego prochy zostały złożone w 2014 roku w Panteonie Didube w Tbilisi, który jest miejscem pamięci osób zasłużonych dla kultury i historii Gruzji.

Kliknij, aby pobrać treść uchwały - pdf

Fot. Michał Kunicki

Najczęściej czytane aktualności

  • Na zdjęciu budynek Szkoły Podstawowej nr 14
    Koronawirus, Miasto
    Szczepienie podczas sobotnich zakupów czy podczas niedzielnego spaceru? W Toruniu to możliwe! W każdy weekend lipca.
  • Kwiaty i flagi biało-czerwone pod obeliskiem Ku czci Żołnierzy Armii Krajowej na placu Rapackiego
    Miasto
    1 sierpnia 2020 roku w Toruniu odbędą się obchody 77. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.
  • budynek Muzeum Twierdzy Toruń
    Inwestycje, Miasto
    Adaptacja budynku Koszar Bramy Chełmińskiej na cele muzealne Muzeum Twierdzy Toruń znalazła się w II etapie konkursu TOP Inwestycje Komunalne 2021 Portalu Samorządowego. O nagrodach w osobnych głosowaniach zdecyduje jury oraz internauci.
  • Ciemne chmury wiszące nad drogą
    Miasto
    We środę 28 lipca 2021 r. na terenie Torunia i powiatu toruńskiego prognozowane są burze, porywiste wiatry, a nawet grad.
  • grafika zachęcająca do szczepień
    Miasto
    Torunianie powyżej 65. roku życia mogą skorzystać z darmowych szczepień przeciwko pneumokokom. Miasto przystąpiło do wojewódzkiego programu profilaktyki zakażeń pneumokokowych wśród osób dorosłych.
  • Na zdjęciu uśmiechnięty mężczyzna jest szczepiony i pokazuje kciuka w górę
    Koronawirus, Miasto
    Już nie tylko w weekend można przyjąć dawkę szczepionki przeciw COVID-19 w Toruniu bez wcześniejszej rejestracji. Od 24 lipca 2021 r. zaszczepimy się od ręki także w dni powszednie.
  • Były spektakularne skoki i triki, freestylowa bitwa, i rekordy na pumptracku, a wszystko przy dużym wsparciu toruńskiej publiczności. II Amatorskie Mistrzostwa Torunia w jeździe na hulajnogach, rolkach, deskorolkach i rowerach rozegrano 24 lipca 2021 r. na pumptrack'u na Rubinkowie.
  • Spektakularne skoki do wody, kursy nurkowania, aquafitness, turnieje w badmintona, boule i siatkówkę plażową - to tylko część atrakcji, z których mogli skorzystać 23 lipca 2021 r. uczestnicy All Day Beach Party na basenach letnich przy Campingu Tramp przy ul. Kujawskiej.
  • W Toruniu w ciągu ostatniego tygodnia (19-25 lipca 2021 r.) potwierdzono 2 przypadki zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Nie zanotowano zgonów w wyniku tej choroby w naszym mieście.
  • Poniedziałek, 26 lipca 2021 r. jest ostatnim dniem, w którym można składać wnioski o dowód osobisty w formie dokumentu elektronicznego. Od 27 lipca 2021 r. usługa na stronie www.gov.pl zostanie wyłączona, zarówno dla osób dorosłych, jak i małoletnich.
  • W weekend 24-25 lipca 2021 roku z możliwości szczepień bez rejestracji w dwóch lokalizacjach w Toruniu skorzystały 623 osoby.
  • Kościół pw. św. Jakuba został podniesiony do rangi sanktuarium – uroczystości z tej okazji odbyły się w dniu 25 lipca 2021 r.
  • Po niedawnej wizycie w Toruniu niemieckich dziennikarzy, na portalu podróżniczym 1001 Reiseträume ukazał się artykuł poświęcony corocznemu festiwalowy światła Bella Skyway Festiwal.
  • Kolejny pracowity weekend na moście drogowym Piłsudskiego. Przypominamy, w piątek 23 lipca o godzinie 22:00 most zostanie zamknięty dla aut. Dla ruchu zostanie otwarty w poniedziałek 26 lipca o godz. 5:00.