Patron nagrody | www.torun.pl

Serduszko w kolorze ukraińskiej flagi - niebieski i żółty, poziomy pas.

Flaga Unii Europejskiej. Żółte gwiazdki ułożone w okrąg na niebieskim tle. Pod flagą napis Unia Europejska.

Toruń

Patron nagrody

Samuel Bogumił Linde, portretSAMUEL BOGUMIŁ LINDE (1771-1847)
wybitny językoznawca, bibliograf i pedagog, autor słynnego 6-tomowego Słownika Języka Polskiego.

Urodził się 24 kwietnia 1771 r. w Toruniu w średnio zamożnej rodzinie mieszczańskiej. Jego ojciec - mistrz ślusarski Jan Jacobson Lindt, który osiedlił się w Toruniu ok.1749 r., był z pochodzenia Szwedem, zaś matka Barbara Anna była córką niemieckiego kamieniarza J.A. Langenbana, który przybył do Torunia z niemieckiego Coburga ok. 1730 r.

Samuel Bogumił wychowywał się w atmosferze przenikania i konfrontacji wyznań, języków i kultur. Naukę rozpoczął w Szkole Nowomiejskiej, a od 1783 r. w toruńskim Gimnazjum Akademickim, którego tradycja  oświeceniowa w zasadniczy sposób wpłynęła na rozwój jego zainteresowań językoznawczych, także w zakresie języka polskiego. W swoich wypowiedziach autobiograficznych wielokrotnie wyrażał wdzięczność wobec tej szkoły i z sentymentem wypowiadał się o jej profesorach.

Po wczesnej śmierci ojca tylko dzięki pomocy brata Jana Wilhelma - kaznodziei polskiego i niemieckiego w Gdańsku, młody Linde uzyskał stypendium i rozpoczął studia w Lipsku  (1789). Oficjalnym kierunkiem studiów  była teologia, ale zainteresowania Lindego koncentrowały się wokół nauk filologicznych. Już w 1791 r., przy poparciu swoich profesorów, filologów A.W. Ernestiego oraz J.A.Dathe, objął wakujące stanowisko lektora języka polskiego na Uniwersytecie Lipskim. W staraniach o tę posadę zadeklarował polski jako język macierzysty i załączył pochwalne zaświadczenie pastora Jana Jezewiusza, ówczesnego nauczyciela języka polskiego z Torunia.

Kiedy po przegranej wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 r. Lipsk i Drezno stały się ośrodkami emigracji twórców i obrońców Konstytucji 3 Maja, Linde został współpracownikiem polskich polityków. Przetłumaczył na niemiecki „Powrót posła” J.U. Niemcewicza, a także przygotował niemiecką wersję dzieła „O ustanowieniu i upadku Konstytucji 3 Maja”, opracowanego przez przywódców emigracyjnych dla propagowania walki o niepodległość. Włączył się aktywnie w przygotowania do insurekcji kościuszkowskiej u boku Hugona Kołłątaja. Po upadku insurekcji, mimo odejścia od aktywności politycznej, Linde wciąż obracał się w kręgach polskiej elity umysłowej (I. Potocki, A.K. Czartoryski, T. Czacki).

W latach 1795-1803, dzięki mecenatowi J.M. Ossolińskiego zajął się intensywną pracą językoznawczą i bibliotekarską. Gromadził i opracowywał zbiory późniejszego Ossolineum, jednej z najlepszych polskich bibliotek XIX w. Pod okiem Ossolińskiego, uczonego arystokraty i erudyty, zaczął przygotowania do opracowania słownika zapoznając się dogłębnie z dziejami polskiego piśmiennictwa i językoznawstwa.

W 1804 r. powierzono Lindemu stanowisko rektora tworzonego Liceum Warszawskiego, najważniejszej szkoły w stolicy pozbawionej uniwersytetu pod rządami Prusaków. Tak zaczął się najdłuższy, ponad czterdziestoletni okres życia Lidego (1804-47), wypełniony intensywną działalnością pedagogiczną na stanowisku rektora Liceum, aktywnością publiczną oraz kontynuacją prac nad słownikiem. W okresie Królestwa Kongresowego Linde zorganizował i kierował Biblioteką Publiczną, pełniącą rolę Biblioteki Narodowej. Był członkiem, a następnie dyrektorem Izby Edukacyjnej kierującej sprawami oświaty Księstwa Warszawskiego i wówczas żywo interesował się losami gimnazjum toruńskiego. Działał we władzach oświatowych Królestwa Polskiego i kierował oświatą w dobie powstania listopadowego. W 1835 odszedł ze służby publicznej poświęcając się pracy naukowej.

W życiu osobistym Lindego panowała atmosfera surowej, luterańskiej religijności. W 1804 roku ożenił się z Ludwiką Bürger, a po jej śmierci z Luizą Nusbaum. Obie żony wywodziły się z warszawskiej gminy luterańskiej, w której Linde odgrywał znaczną rolę. Córka Lindego Ludwika Górecka (1815-1900) była działaczką społeczną i filantropijną, fundatorką nagrody Akademii Umiejętności w Krakowie za najlepsze prace z dziedziny językoznawstwa.

Na obfity i różnorodny dorobek naukowy S.B. Lindego składają się prace bibliograficzne i słownikowe, rozprawy z językoznawstwa i piśmiennictwa, przekłady i prace edytorskie. Był autorem wielotomowej bibliografii Bibliotheca Polonica. Do historii przeszedł przede wszystkim jako twórca monumentalnego Słownika Języka Polskiego, opublikowanego w latach 1807-14 w 6 tomach, a po raz drugi w latach 1854-60, już po śmierci Lindego, jako wydanie „poprawione i pomnożone”. Było to dzieło epokowe, największy objętościowo słownik języka polskiego, liczący w 6 tomach ponad 4600 stron dużego formatu, zawierający 60 tys. haseł opatrzonych 200 tys. cytatów. W ówczesnej Europie dzieło to nie miało sobie równych pod względem bogactwa materiału leksykograficznego i służyło za wzór dla innych słowników języków słowiańskich.

Dokonania Lindego były znane w całej Europie. Za pracowitość i wytrwałość przyjęły go w poczet członków liczne  towarzystwa naukowe m.in. w Warszawie, Pradze, Petersburgu, Getyndze, Berlinie, Królewcu, Paryżu i Kopenhadze. Był członkiem honorowym uniwersytetów wileńskiego i krakowskiego, wykładał na Uniwersytecie Warszawskim. W 1844 roku otrzymał dyplom honorowego obywatelstwa miasta Torunia.

Zmarł 8 sierpnia 1847 r. w Warszawie i jest pochowany na tamtejszym cmentarzu ewangelicko-augsburskim.

Najczęściej czytane aktualności

  • Kultura, Miasto
    W ramach niezwykłej majówki na Rynku Staromiejskim odbędą się plenerowe koncerty, kolejna edycja Święta Tańca, spektakle, warsztaty i uroczystości państwowe. To wszystko oraz wiele innych atrakcji czeka na mieszkańców i turystów podczas tegorocznej majówki w Toruniu, która odbędzie się od 30 kwietnia do 5 maja 2024 r., pod hasłem #zażywajkultury!...
  • Nowy Prezydent Torunia - Paweł Gulewski
    Miasto
    7 maja 2024 r. w Ratuszu Staromiejskim odbędzie się Uroczysta Sesja Rady Miasta Torunia, podczas której zaprzysiężony zostanie nowy Prezydent Miasta Torunia - Paweł Gulewski. Tego dnia swoje ślubowania złożą także radni Rady Miasta Torunia na lata 2024-2029.
  • Herb Miasta Torunia
    Miasto
    Do 7 maja 2024 r. funkcję Prezydenta Miasta Torunia pełni pan Michał Zaleski – zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dn. 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
  • Na zdjęciiuL kobieta wrzuca złożoną kartę do głosowania do urny wyborczej
    Miasto
    W drugiej turze wyborów na prezydenta miasta Torunia wymaganą większość głosów zdobył Paweł Gulewski (KKW Koalicja Obywatelska).
  • Na zdjęciu: widok z lotu ptaka na tereny inwestycyjne
    Biznes, Miasto
    Firma CTP - największy w Europie giełdowy deweloper, właściciel i zarządca nieruchomości przemysłowych i logistycznych zainwestuje w Toruniu. Inwestycja powstanie we wschodniej części miasta, przy ulicy Marii Skłodowskiej-Curie.
  • Na zdjeciu: niebieskie i żółte kwiaty wśród trawy. obok jezdnia
    Eko, Miasto
    Pełnia wiosny uwidacznia się w kwiatach, które rozkwitły w wielu miejscach w mieście. Wśród nich są pasy rozdziału w toruńskich ulicach, gdzie nasadzenia wykonane zostały w ramach zadań z budżetu obywatelskiego i zadań własnych Gminy Miasta Toruń.
  • Centrum Nowoczesności Młyn Wiedzy 30 kwietnia 2024 r. zaprasza do swoich stanowisk na Rynku Staromiejskim.
  • Kopernikański Ośrodek Integracji UMK wraz z Instytutem Psychologii zaprasza do udziału w międzypokoleniowych oraz międzykulturowych warsztatach kreatywnych, połączonych z badaniem naukowym.
  • Pracownicy Muzeum Okręgowego w Toruniu w zeszłym roku mieli przyjemność uczestniczyć w I edycji Konkursu Mocarze Sztuki fundacji Most the Most, którego ideą jest wykreowanie mody na wspieranie kultury i ochronę dzieł sztuki. Wiele osób wsparło w tym konkursie obiekt z zasobów toruńskiego Muzeum, jakim jest – kwatera ołtarza szafiastego z ok. 1500...
  • Powiatowy Urząd Pracy dla Miasta Torunia dysponuje środkami Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na realizację stażu, w ramach którego osoby niepełnosprawne, poszukujące pracy, niepozostające w zatrudnieniu, mogą zdobyć umiejętności praktyczne do wykonywania pracy na danym stanowisku.
  • Tegoroczna edycja Bella Skyway Festival w Toruniu odbędzie się, podobnie jak w roku poprzednim w formie otwartego festiwalu, zachęcającego do swobodnego spacerowania po Zespole Staromiejskim Torunia i odkrywania jego uroków.
  • Trzeci Diament do statuetki Lider Polskiego Biznesu odebrał 19 kwietnia 2024 r. w Warszawie prezes Miejskiego Zakładu Komunikacji w Toruniu Zbigniew Wyszogrodzki. Prestiżowe wyróżnienie przyznawane jest przez Business Centre Club.
  • W ramach niezwykłej majówki na Rynku Staromiejskim odbędą się plenerowe koncerty, kolejna edycja Święta Tańca, spektakle, warsztaty i uroczystości państwowe. To wszystko oraz wiele innych atrakcji czeka na mieszkańców i turystów podczas tegorocznej majówki w Toruniu, która odbędzie się od 30 kwietnia do 5 maja 2024 r., pod hasłem #zażywajkultury!...
  • W środę 24 kwietnia 2024 r. rusza 19. edycja Trendowni – konferencji poświęconej trendom w sieciach dostaw i produkcji. 24-25 kwietnia 2024 r. w hotelu Copernicus Toruń spotkają się przedstawiciele branży logistycznej.