www.torun.pl

Dziesięć lat bez Pani Generał

Miasto
Data publikacji: 10 stycznia 2019
Autor: Małgorzata Litwin

Już dziesięć lat mija od śmierci gen. prof. Elżbiety Zawackiej. Wybitna Polka, Honorowa Obywatelka Torunia zmarła 10 stycznia 2009 r., na kilka tygodni przed swoimi setnymi urodzinami.

Dziesiąta rocznica Jej śmierci zgromadziła na cmentarzu św. Jerzego, gdzie jest pochowana, liczne grono jej przyjaciół i współpracowników, kombatantów, przedstawicieli samorządu, a także uczniów toruńskich szkół i instytucji, których jest patronką. Honorową Obywatelkę Torunia wspominali przedstawiciele fundacji jej imienia oraz prezydent Michał Zaleski, który wielokrotnie miał okazję osobiście spotykać się z gen. Elżbietą Zawacką.

- Wspominamy ją jako wybitną toruniankę, osobę, która całe swoje życie oddała Rzeczypospolitej - mówi prezydent Torunia Michał Zaleski.  - Pokazała, jak można walczyć w czasie wojny będąc cichociemną, jak  można cierpliwie znosić niezasłużone, niesprawiedliwe więzienie, a także jak uczyć i wychowywać – była przecież znakomitym pedagogiem. To wszystko pokazywało jej wielką, wspaniałą postać. Tu wśród nas, torunian, pozostanie na zawsze jako honorowa obywatelka naszego miasta, patronka naszego nowego mostu drogowego i wreszcie jako osoba, którą pamiętają i mam nadzieję, zechcą naśladować młodzi ludzie, którzy przyszli tutaj mimo chłodnego zimowego poranka.  

Uczestniczące w uroczystości delegacje złożyły kwiaty i znicze na grobie gen. Elżbiety Zawackiej w honorowej asyście wojskowej. Miasto reprezentowali prezydent Torunia Michał Zaleski, przewodniczacy rady miasta Marcin Czyżniewski oraz radni Danuta Zając, Margareta Skerska-Roman, Jan Ząbik i Jarosław Beszczyński. Wspólnie odśpiewano też hymn państwowy.

- Nie dożyła stu lat, ale miała to szczęście i zawsze to podkreślała, że dwadzieścia ostatnich lat swojego życia przeżyła w wolnej, niepodległej, demokratycznej Polsce. Mówiła zawsze, że to największa nagroda, jaką mogła otrzymać. Większość jej pokolenia tej nagrody nigdy nie uzyskała i nie zobaczyła wolnej Polski. Była tego świadoma, stąd jej troska o pamięć, o to, żeby nie zapomnieć nikogo, kto się zasłużył  dla Polski - powiedział Jan Wyrowiński, przewodniczący rady Fundacji General Elżbiety Zawackiej. - Pani generał, trwamy na Twojej służbie!

Jeszcze dzisiaj (10 stycznia 2019) o godz. 17:30 w kościele garnizonowym pw. św. Katarzyny zostanie odprawiona msza św. w intencji Pani Generał.

Prof. Elżbieta Zawacka (1909-2009) była rodowitą torunianką, żołnierzem, kurierką Armii Krajowej i jedną z dwóch Polek ze stopniem generała brygady. Pod pseudonimami "Zelma", "Sulica" i "Zo" wypełniła ponad sto niebywale trudnych misji kurierskich. Wielokrotnie nielegalnie przekraczała granice przenosząc wiadomości i meldunki. Do legendy przeszedł jej najsłynniejszy rajd poprzez Niemcy, Austrię, Francję i Hiszpanię do Rządu RP w Londynie. To z tej misji powróciła do kraju jako "cichociemna", na własną prośbę skacząc na spadochronie do okupowanego kraju 10 września 1943 r. Pełniła funkcję zastępcy szefa "Zagrody" - Działu Łączności zagranicznej Oddziału V Sztabu Komendy Głównej AK. Po upadku powstania warszawskiego nadal działała w służbie Państwa Podziemnego u boku gen. Leopolda Okulickiego. Dostarczyła do Szwajcarii pierwsze szczegółowe meldunki o sytuacji w kraju po upadku powstania.

Po wojnie w 1951 roku została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i z 10-letnim wyrokiem osadzona w więzieniu. Wyszła na wolność w 1955 r. Powróciła, wciąż dyskryminowana, do pracy w szkole w Sierpcu i Toruniu. Po uzyskaniu doktoratu nauk humanistycznych w 1965 r., pracowała jako adiunkt, a po habilitacji (1973 r.) jako docent andragogiki Uniwersytetu Gdańskiego, skąd przeniosła się do rodzinnego Torunia, gdzie do 1978 r. była pracownikiem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Odznaczona m.in. Orderem Virtuti Militari, Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Walecznych. Jej imię noszą w Toruniu Szkoła Podstawowa nr 27, Zespół Szkół Ekonomicznych, fundacja badająca dzieje Armii Krajowej i wojskowej służby Polek,  Biblioteka Pedagogiczna, a także nowy most drogowy.

Fot. Małgorzata Litwin

Najczęściej czytane aktualności

  • Toruń w dniu pogrzebu śp. prezydenta Pawła Adamowicza, fot. Małgorzata Litwin
    Kultura, Miasto
    Torunianie łączyli się w sobotę 19 stycznia 2019 r. w żałobie z mieszkańcami Gdańska i całej Polski podczas ostatniej drogi śp. prezydenta Pawła Adamowicza.
  • Kultura, Miasto, Sport
    W związku z ogłoszoną żałobą narodową wiele wydarzeń podczas nadchodzącego weekendu w Toruniu zostało odwołanych lub przełożonych. Odbędą się tylko te, które nie naruszają powagi tych dni.
  • Miasto
    Na fasadzie budynku Urzędu Miasta Torunia 18 stycznia 2019 r. został odsłonięty specjalny, okolicznościowy zegar stulecia z wizerunkiem gen. Józefa Hallera.
  • Miasto, Sport
    Lodowiska, baseny, orliki bezpłatnie lub w cenach ulgowych, a także kibicowanie podczas meczów toruńskich drużyn - to niektóre elementy oferty sportowej dla dzieci i młodzieży na ferie zimowe 2019.
  • Kultura, Miasto
    Uroczysty przemarsz i apel, odsłonięcie zegara stulecia oraz kwiaty pod pomnikami bohaterów toruńskiej niepodległości uczciły 18 stycznia 2019 roku 99. rocznicę powrotu Torunia do wolnej Polski po latach zaboru pruskiego.
  • W Dworze Artusa zaplanowano transmisję z pogrzebu
    Miasto
    W sobotę 19 stycznia 2019 roku w Gdańsku odbędzie się pogrzeb zmarłego w poniedziałek Pawła Adamowicza. W uroczystościach weźmie udział delegacja z Torunia, na czele z prezydentem Michałem Zaleskim. Wszystkich, którzy chcieliby wspólnie obejrzeć relację z uroczystości informujemy o transmisji w Dworze Artusa.
  • 18 stycznia 2019 roku torunianie świętują 99. rocznicę powrotu miasta do Rzeczypospolitej. Tego dnia zaplanowano szereg wydarzeń w tym uroczystości wojskowe i odsłonięcie okolicznościowego zegara na frontonie budynku urzędu miasta.
  • Poniżej prezentujemy dane teleadresowe przychodni WOMP w Toruniu, w związku ze zmianami dot. Akademickiej Przychodni Lekarskiej.
  • We wszystkich klasach w szkołach prowadzonych przez Gminę Miasta Toruń zorganizowane zostaną lekcję dotyczące tzw. „mowy nienawiści” i jej wpływowi na kształtowanie postaw dzieci i młodzieży.
  • W imieniu Prezydenta Miasta Torunia, zastępca prezydenta Andrzej Rakowicz podjął decyzję o unieważnieniu przetargu na prowadzenie miejskiego schroniska dla bezdomnych zwierząt przy ul. Przybyszewskiego 3.
  • 18 stycznia 2019 roku w siedzibie Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania Sp. z o.o. podpisano umowę na rozbudowę sortowni Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych. Przetarg na realizację tego zadania wygrała firma Sutco Polska Sp. z o.o. Zgodnie z umową, do 25 listopada 2019 roku MPO Sp. Z o.o. będzie mogło pochwalić się rozbudowaną...
  • 914 osób zapewniło naszemu miastu zwycięstwo w ogólnopolskiej rywalizacji - dzięki "Wielkiej Ściskawie" do Toruniu trafi sprzęt medyczny o wartości 50 tys. zł!
  • Podczas 3. sesji w dniu 10 stycznia 2019 roku radni jednomyślnie uchwalili budżet miasta Torunia na rok 2019 i Wieloletnią Prognozę Finansową miasta na lata 2019-2044.
  • Robert Korzeniowski, Tomasz Majewski, Władysław Kozakiewicz i Sebastian Chmara to tylko jedne z wielu gwiazd 8. Halowych Mistrzostw Świata w Lekkiej Atletyce Masters, które odbędą się w Toruniu pod koniec marca. W czempionacie wystartuje szerokie grono olimpijczyków, medalistów mistrzostw świata i Europy oraz byłych rekordzistów globu. Choć...