Colloquium Charitativum Novum - międzynarodowe spotkanie intelektualistów nawiązujące do historycznego Colloquium z 1645 roku odbyło się w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu.
Colloquium Charitativum Novum to przedsięwzięcie inspirowane historycznym wydarzeniem - spotkaniem przedstawicieli Kościoła katolickiego, luterańskiego i kalwińskiego, które odbyło się w 1645 roku w Ratuszu Staromiejskim w Toruniu.
Gospodarzami wydarzenia byli marszałek Piotr Całbecki i prymas Polski abp Wojciech Polak. Tegoroczna edycja nosi tytuł „De pace" - „O pokoju".
- To dla mnie prawdziwy zaszczyt móc zainaugurować obrady poświęcone tematowi pokoju i dialogu. Dzisiejsze kolokwium nawiązuje do słynnej dysputy toruńskiej, która rozpoczęła się w tej sali w 1645 roku. Trwała ona niemal trzy miesiące i pozwoliła jej uczestnikom lepiej się poznać, budować wzajemny szacunek oraz rozwijać postawy tolerancji - mówił podczas wystąpienia Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Piotr Całbecki. - Dzisiejsze kolokwium jest odpowiedzią na problemy współczesnego świata - świata pogrążonego w kryzysie wartości, świata doświadczającego licznych konfliktów i wojen(…) Dlatego potrzebujemy dziś dialogu. Tylko dialog pozwala upowszechniać prawdę, pogłębiać wzajemne zrozumienie i budować trwały pokój.
- Spotykamy się dziś w Toruniu nie tylko po to, aby wspominać wydarzenia z 1645 roku, ale również po to, by na nowo odczytać ich przesłanie oraz zaczerpnąć inspirację, jaką niosą. Było to przecież spotkanie i rozmowa ponad podziałami religijnymi oraz politycznymi. W czasach napięć i konfliktów cierpliwie poszukiwano drogi porozumienia, wzajemnego słuchania i budowania pokoju - powiedział prymas Polski abp Wojciech Polak. - Pokój zawsze wymaga cierpliwego dialogu oraz budowania relacji między ludźmi. Bardzo się cieszę, że dzisiejsze kolokwium gromadzi przedstawicieli świata nauki, kultury, życia publicznego i Kościoła. Już sam fakt, że chcemy rozmawiać o pokoju, jest znakiem nadziei.
- Wspominamy dziś wydarzenia, które rozegrały się tutaj między sierpniem a listopadem 1645 roku, a więc słynne Colloquium Charitativum - wydarzenie głęboko wpisane w dziedzictwo naszego kopernikańskiego i hanzeatyckiego miasta. O hanzeatyckiej historii Torunia warto mówić również w kontekście dialogu i współpracy. Toruń przez wieki był miejscem wielokulturowym, otwartym na wymianę myśli, idei i doświadczeń. Był miastem tolerancji, spotkania różnych środowisk oraz tradycji. Właśnie z tych nurtów wyrasta także idea spotkań w ramach Colloquium Charitativum, które odbyło się cztery wieki temu, a dziś - dzięki inicjatywie Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego i Pana Marszałka - powraca do nas w nowej, współczesnej formule - mówił prezydent Torunia, Paweł Gulewski. - Toruń od wieków był miejscem, w którym dyplomacja i dialog odgrywały szczególną rolę. To właśnie tutaj zawierano ważne porozumienia pokojowe i prowadzono rozmowy mające zakończyć konflikty. Przypomnijmy choćby pierwszy pokój toruński z 1411 roku oraz drugi pokój toruński z 1466 roku. Te wydarzenia pokazują, że Toruń od dawna był przestrzenią poszukiwania porozumienia, budowania zgody i pokojowego rozwiązywania sporów. Dzisiejsza debata wpisuje się w tę wielowiekową tradycję. Patrząc również na akademicki charakter naszego miasta, chcemy rozszerzać refleksję nad współczesnymi wyzwaniami, znaczeniem dialogu oraz rolą współpracy w budowaniu przyszłości. Temu służy także organizowany od dwóch lat Kongres Dialogu. Spotykają się podczas niego przedstawiciele środowisk naukowych, instytucji publicznych, samorządów oraz społeczeństwa obywatelskiego, aby wspólnie zastanawiać się nad kierunkami rozwoju miasta i regionu oraz nad tym, jak skutecznie odpowiadać na wyzwania współczesności.
Wykład inauguracyjny wygłosiła laureatka tegorocznej Nagrody Mikołaja Kopernika „Fides et Ratio”, prof. Marta Cartabia, przewodnicząca Komisji Weneckiej. Udział w Colloquium Charitativum Novum wzięli również m.in. arcybiskup metropolita krakowski - kard. Grzegorz Ryś, światowej klasy intelektualista, prawnik, myśliciel i badacz - Joseph Weiler, była polska premier i ambasador RP w Watykanie - prof. Hanna Suchocka, poseł do parlamentu związkowego niemieckiej Saksonii-Anhalt - Stephen Gerhard Stehli, fińsko-grecki teolog i muzyk oraz prawosławny biskup pomocniczy Tallina - o. Jaakko (Damaskinos) Olkinuora, brytyjski duchowny, teolog i astrofizyk - David Adam Wilkinson, szwedzki dyplomata i prawnik - Jan Henrik Amberg, wybitny maltański teolog, filozof i bioetyk - Emanuel Agius, fizyk, informatyk i kognitywista z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika - prof. Włodzisław Duch oraz historyk z UMK i prezes toruńskiego Klubu Inteligencji Katolickiej - prof. Michał Białkowski.
Za inicjatora Colloquium Charitativum uznawany jest prymas Polski, arcybiskup gnieźnieński Maciej Łubieński, wspierany przez króla Władysława IV Wazę. W obliczu skutków wojny trzydziestoletniej, jednego z najtragiczniejszych konfliktów religijnych w dziejach Europy, monarcha dostrzegał potrzebę budowania porozumienia między wyznaniami, aby uchronić Rzeczpospolitą przed podobnymi podziałami i zniszczeniami.
Choć historyczne Colloquium Charitativum nie zakończyło się pojednaniem chrześcijańskich wyznań, stało się ważnym symbolem dialogu i wzajemnego szacunku. Pokazało, że rozmowa może być skutecznym narzędziem łagodzenia sporów zarówno religijnych, jak i politycznych.
Współczesna inicjatywa Colloquium Charitativum Novum nawiązuje do tej tradycji, tworząc przestrzeń do spotkania wiary z rozumem oraz religii z nauką. Pierwsza edycja, odbywająca się pod hasłem „De pace” („O pokoju”), zgromadzi przedstawicieli Kościołów chrześcijańskich, środowiska naukowego, dyplomacji i życia publicznego.
Nawiązując do tradycji XVII-wiecznego Colloquium Charitativum, patronat honorowy nad wydarzeniem objął prymas Polski, arcybiskup Wojciech Polak. Spotkanie wpisuje się również w obchody Święta Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
Uroczystość wręczenia Nagrody Mikołaja Kopernika „Fides et Ratio" odbędzie się o godz. 18:00 w Pałacu Dąmbskich.
Fot. © UMT 2026, autor: Maciej Wasilewski, licencja: CC BY-NC 4.0
