W przeddzień 37. rocznicy pierwszych demokratycznych wyborów do Sejmu i Senatu, 3 czerwca 2026 roku złożono wiązankę pod tablicą poświęconą Ludziom „Solidarności” Regionu Toruńskiego oraz odbyła się żywa lekcja historii.
Jedną, wspólną wiązankę pod tablicą poświęconą Ludziom „Solidarności” Regionu Toruńskiego złożyli: przedstawiciele Solidarności na czele z Honorowym Obywatelem Torunia Janem Wyrowińskim, Wicemarszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego Zbigniew Ostrowski, zastępca prezydenta Torunia Adam Szponka, Starosta Toruński Mirosław Graczyk, Przewodniczący Rady Powiatu Toruńskiego Andrzej Siemianowski, Burmistrz Kowalewa Pomorskiego Jacek Żurawski, Dyrektor Delegatury Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego Karol Posachowicz, przedstawiciele służb mundurowych: Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Centrum Szkolenia Wojsk Rakietowych i Artylerii oraz toruńskich organizacji kombatanckich.
W Toruniu wciąż żywa jest pamięć o wyborach z 1989 roku, które zmieniły bieg dziejów Polski. Przypomina nam o tym choćby znajdujący się w centrum Torunia reprezentacyjny plac noszący nazwę Plac 4 czerwca 1989 roku.
- Nie byłoby tamtego zwycięstwa bez odwagi i poświęcenia tych ludzi "Solidarności", którzy od momentu narodzin tego wielkiego ruchu społecznego, wierzyli, że Polska może się odrodzić jako państwo demokratyczne i suwerenne - mówił Honorowy Obywatel Torunia, Jan Wyrowiński.
Uczniowie toruńskich szkół średnich wraz z nauczycielami mogli dziś uczestniczyć w niezwykłej, żywej lekcji historii, której będą bohaterami byli uczestnicy wydarzeń sprzed 37 lat, wśród których znaleźli się: Piotr Niedlich, Andrzej Madrak, Andrzej Tyc, Michał Wojtczak oraz Jan Wyrowiński.
- Piotr Niedlich - ur. 1967, przedsiębiorca, działacz Ruchu "Wolność i Pokój", zaangażowany w kampanię wyborczą Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w Toruniu w wyborach 1989 r.
- Andrzej Madrak - ur. 1955, ekonomista, działacz "Solidarności", internowany w Potulicach i Strzebielinku, skarbnik Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w wyborach 1989 r.
- Andrzej Tyc - ur. 1942, prof. matematyki, działacz Klubu Inteligencji Katolickiej w Toruniu, sygnatariusz protestu przeciw zmianom Konstytucji w 1976, doradca "Solidarności", internowany w Potulicach, pierwszy niekomunistyczny wojewoda toruński, senator II kadencji
- Michał Wojtczak - ur. 1954, pedagog, po wprowadzeniu stanu wojennego działacz podziemnej "Solidarności": redakcja tygodnika "Kontra" i radio "Solidarność", poseł IIII kadencji, senator VI i VII kadencji, sekretarz stanu w rządzie Jerzego Buzka, obecnie radny Rady Miasta Torunia
- Jan Wyrowiński - ur. 1947, inżynier, działacz opozycji przedsierpniowej i Klubu Inteligencji Katolickiej w Toruniu, internowany w Potulicach i Strzebielinku, do 1989 roku zaangażowany w działalność opozycyjną, wybrany na posła z listy Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w wyborach 1989 r., wicemarszałek Senatu VIII kadencji.
Spotkanie było okazją do bezpośredniej rozmowy ze świadkami historii oraz poznania kulis działalności opozycyjnej i kampanii wyborczej Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” w 1989 roku. Dzięki temu młodzi mieszkańcy Torunia mogli lepiej zrozumieć znaczenie wydarzeń, które zapoczątkowały demokratyczne przemiany w Polsce.
4 czerwca 1989 roku odbyły się w Polsce historyczne wybory do Sejmu i Senatu. Przeprowadzono je zgodnie z ustaleniami poczynionymi przy Okrągłym Stole. Po raz pierwszy od 1947 roku rządzący niepodzielnie Polską komuniści dopuścili możliwość wyboru kandydatów niekontrolowanej przez siebie opozycji, którą w głównej mierze stanowił, mający poparcie NSZZ „Solidarność", Komitet Obywatelski „Solidarność". Jego kandydaci, zwani też „drużyną Wałęsy", odnieśli miażdżące zwycięstwo w całkowicie wolnych wyborach do odrodzonego Senatu, zdobywając 99 miejsc na 100. W równie przekonującym stylu, w niczym nieskrępowanej walce wyborczej zdobyli 161 miejsc (35%) w Sejmie.
W wyniku wyborów 4 czerwca 1989 roku Polska stała się pierwszym państwem w bloku państw zależnych od Związku Sowieckiego, w którym odbyły się powszechne, wolne i demokratyczne wybory do jednej z izb parlamentu (Senatu) i w którym autentyczna opozycja znalazła się w Sejmie. To zwycięstwo zapoczątkowało proces przywracania Polsce suwerenności, demokracji i praworządności. Jego konsekwencją był powrót zasad rynkowych do gospodarki, odrodzenie samorządności terytorialnej oraz członkostwo naszego kraju w NATO i Unii Europejskiej.
W Toruniu i ówczesnym województwie toruńskim imponującą rozmachem kampanię wyborczą kandydatom „Solidarności" przeprowadził, powołany przez Antoniego Stawikowskiego 18 kwietnia 1989 roku, Komitet Obywatelski „Solidarność" w Toruniu. Szefem kampanii wyborczej był Stanisław Śmigiel. Biurem Wyborczym, które mieściło się w siedzibie NSZZ „Solidarność" przy ul. Mickiewicza kierowała Krystyna Sienkiewicz. Nad finansami czuwał Andrzej Madrak, zaś organizowaniem sieci członków obwodowych komisji wyborczych i mężów zaufania solidarnościowych kandydatów zajmował się Kazimierz Kozłowski. Rzeszy wolontariuszy angażujących się bezinteresownie w solidarnościową kampanię wyborczą towarzyszył niesłychany entuzjazm i świadomość uczestnictwa w historycznym wydarzeniu. Był to czas niezwykłej, obywatelskiej aktywności wszystkich środowisk i warstw społecznych ówczesnego Torunia. Do rangi symbolu zaliczyć należy wyjątkowe zaangażowanie w solidarnościową kampanię wyborczą środowisk byłych żołnierzy Armii Krajowej, w tym w szczególności Elżbiety Zawackiej „Zo". W Toruniu z ramienia Komitetu Obywatelskiego „Solidarność" weszli wtedy do Senatu prof. Stanisław Dembiński oraz prof. Alicja Grześkowiak, a do Sejmu Jan Wyrowiński oraz Krzysztof Żabiński.
20 kwietnia 2023 roku Rada Miasta Torunia, uznając przełomowy charakter wyborów 4 czerwca 1989 roku, jednogłośnie podjęła uchwałę w sprawie nadania terenowi zieleńca położonego pomiędzy ulicami Wały gen. Sikorskiego, aleja Solidarności, Odrodzenia i Uniwersytecka nazwy Plac 4 czerwca 1989 roku. Jest to z jednej strony wyraz szacunku i uznania dla wszystkich działaczy opozycji, w szczególności tych z „Solidarności", których odwaga i poświecenie doprowadziły do przeprowadzenia wyborów, zaś z drugiej strony wyraz pamięci o tych, których gremialne głosowanie na kandydatów „Solidarności" zadecydowało o upadku komunizmu w naszym kraju.
Fot. © UMT 2026, autor: Wojtek Szabelski, licencja: CC BY-NC 4.0
